اردشیر یکم ساسانی، شناختهشده به اردشیر بابکان (به پارسی میانه:
)، بنیانگذار سلسلهٔ ساسانی بود. وی پس از شکست واپسین شاهنشاه اشکانی، اردوان پنجم در سال ۲۲۴ میلادی در دشت هرمزدگان، دودمان اشکانی را برانداخت و سلسلهٔ ساسانی را بنیان گذاشت. اردشیر از آن پس خود را «شاهنشاه» نامید و تسخیر سرزمینی که «ایرانشهر» یا «ایران» میخواندش را آغازید. پیرامون تبار و نیای اردشیر، گزارشهای تاریخیِ متفاوتی وجود میدارد. براساس گزارش طبری، اردشیر پسر بابک پسر ساسان بودهاست. روایت دیگری که در کارنامهٔ اردشیر بابکان میباشد، و شاهنامهٔ فردوسی نیز همان را بیان داشته، چنین آورده که اردشیر، زادهٔ ازدواج ساسان —فردی از نوادگان دارا— با دختر بابک، حاکمی محلی در ایالت پارس بودهاست. برپایهٔ گزارش طبری، در حومهٔ اصطخرِ پارس زاده شد؛ طبری میافزاید اردشیر در هفتسالگی به نزد فرماندهٔ دژ دارابگرد فرستاد شد؛ پس از مرگ فرمانده، اردشیر بر جای وی نشست و ارگبد دژ دارابگرد شد. طبری در ادامه آوردهاست که سپس بابک، شاه محلی پارس که گوچهر نام داشت را سرنگون ساخت و پسرش شاپور را بهجای وی گماشت. براساس گزارش طبری، شاپور و پدرش بابک بهناگاه مردند و اردشیر حاکم پارس شد. کشمکش میان اردشیر با شاهنشاهی اشکانی بالا گرفت و سرانجام در تاریخ ۲۸ آوریل (برابر با ۹ اردیبهشت) ۲۲۴ میلادی، اردشیر با لشکر اردوان پنجم در دشت هرمزدگان روبرو شد و طی این جنگ، اردوان شاهنشاه اشکانی کشتهشد. برپایهٔ گزارشهای سلطنتی، این بابک بود که گوچهر شاه محلی پارس را سرنگون ساخت و پسرش شاپور را برجای وی نشاند؛ اردشیر از پذیرش گماشتن شاپور سرباز زد و برادر خویش و هر که در برابرش ایستاد را حذف کرد و سپس سکهای منقوش به چهرهٔ خود بر روی سکه و پدرش بابک در پشت سکه ضرب کرد. محتمل است نقشِ تعیینکنندهای که از اردشیر در رهبری شورش علیه دولت مرکزی ترسیم شدهاست، محصول خوانشهای متأخرتر تاریخی باشد. احتمالاً در آن گاه بابک بیشتر ایالت پارس را زیر حاکمیت خود متحد ساختهباشد.

- … محمد جهانآرا فرماندهٔ سپاهی که در سقوط هواپیما درگذشت، سه برادر داشت که یکی پیش از انقلاب ۱۳۵۷ کشته شد، دیگری در جنگ با عراق مفقودالاثر شد و آخرین برادر به اتهام عضویت در مجاهدین خلق در تابستان ۱۳۶۷ اعدام شد؟ (در تصویر)
- … در اشیاء کشف شده در کشتی اوزبرگ، پارچههای ابریشمی خلعت پیدا شد که بیانگر مراودات تجاری بین وایکینگها و ایرانیان بوده است؟
- … مهاتما گاندی پیرو برهماچاریا پس از مرگ همسرش برای پرهیز از رابطهٔ جنسی و آزمایش خود گاهی برهنه با زنان جوان در تختخواب میخوابید؟
- … کوتاهترین مرز خاکی جهان ۸۵ متر طول دارد و بین صخره قمیره و مغرب کشیده شده است؟
- … در پی نسلکشی عربهای لیبی در دورۀ ۱۹۲۹–۱۹۳۴ توسط مقامات استعماری ایتالیا به رهبری بنیتو موسولینی، نزدیک به ۵۰٪ از جمعیت برقه کشته شدند؟
- … وَرِ جمشید افسانه طوفانی است که قهرمان آن جمشید است؟
ویکیپدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکیپدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکیپدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب میشود. ویکیپدیای فارسی هم اکنون (۳۰ بهمن ۱۴۰۴ خورشیدی) ۱٬۰۶۸٬۴۲۵ نوشتار دارد.
- در حمله انتحاری به مسجدی در اسلامآباد پاکستان در حین برگزاری نماز جمعه، دست کم ۳۳ نفر کشته شدند.
- نامزد ریاستجمهوری لیبی، سیف الاسلام قذافی (در تصویر)، پسر معمر قذافی، ترور شد.
- در جوایز گرمی، «لوتر» از کندریک لمار و سیزا جایزه ضبط سال و دبی تیرار ماس فوتوس از بد بانی جایزه آلبوم سال را دریافت کرد.
- دستکم ۱۹۰ نفر، از جمله مهاجمان، در حملات ارتش آزادیبخش بلوچستان در چندین منطقه ایالت بلوچستان پاکستان کشته شدند.
- اتحادیهٔ اروپا با اتفاق آرا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست گروههای تروریستی خود قرار داد.
امروز: پنجشنبه، ۱۹ فوریه ۲۰۲۶ میلادی برابر ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ هجری خورشیدی و ۱ رمضان ۱۴۴۷ هجری قمری (UTC)

آغاز ماه روزه
- رویدادها
- ۱۹۴۲ - در جریان جنگ جهانی دوم، فرانکلین دلانو روزولت رئیسجمهور فرمان اجرایی ۹۰۶۶ را امضا کرد، که به ارتش آمریکا اجازه داد ژاپنیآمریکاییها را به طور اجباری به بازداشتگاههای دستهجمعی جابهجا کند.
- ۱۹۴۵ - در جریان جنگ جهانی دوم، ۳۰٬۰۰۰ نظامی آمریکایی (در تصویر) به جزیره ایووجیما، مجمع الجزایر ژاپن حمله کردند.
- ۱۹۸۶ - نخستین مدل از ایستگاه فضایی میر شوروی، نخستین ایستگاه فضایی بلند مدت، به فضا فرستاده شد.
- زادروزها
- ۱۴۷۳ - زادروز نیکلاس کوپرنیک، اخترشناس و ریاضیدان لهستانی؛ ابداعگر نظریه خورشیدمرکزی.
- ۱۸۵۹ - زادروز سوانت آرنیوس، شیمیدان سوئدی؛ برندهٔ جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۰۳.
- ۱۸۶۹ - زادروز هوهانس تومانیان، شاعر، داستاننویس و فعال ادبی و اجتماعی ارمنی؛ ملقب به «شاعر ملی ارمنیان».
- ۱۸۹۶ - زادروز آندره برتون، شاعر فرانسوی؛ از بنیانگذاران مکتب سورئالیسم ادبی.
- ۱۹۴۰ - زادروز صفرمراد نیازف، سیاستمدار ترکمن؛ اولین رئیسجمهور ترکمنستان.
- درگذشتها
- ۴۲۸ (قمری) - درگذشت ابن سینا
- ۱۸۹۷ - درگذشت کارل وایرشتراس، ریاضیدان آلمانی.
- ۱۹۱۶ - درگذشت ارنست ماخ، فیلسوف و فیزیکدان اتریشی.
- ۱۹۵۱ - درگذشت آندره ژید، نویسندهٔ فرانسوی؛ برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۴۷.
- ۱۹۵۲ - درگذشت کنوت هامسون، نویسندهٔ نروژی، برندهٔ جایزه نوبل ادبیات سال ۱۹۲۰.
- ۱۹۹۷ - درگذشت دنگ ژیائوپینگ، سیاستمدار چینی.
- ۲۰۱۳ - درگذشت رابرت کلمن ریچاردسون، فیزیکدان آمریکایی؛ برندهٔ جایزه نوبل فیزیک سال۱۹۹۶.

