Technopedia Center
PMB University Brochure
Faculty of Engineering and Computer Science
S1 Informatics S1 Information Systems S1 Information Technology S1 Computer Engineering S1 Electrical Engineering S1 Civil Engineering

faculty of Economics and Business
S1 Management S1 Accountancy

Faculty of Letters and Educational Sciences
S1 English literature S1 English language education S1 Mathematics education S1 Sports Education
teknopedia

url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url url
  1. Weltenzyklopädie
  2. زایمان زودرس - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
زایمان زودرس - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
Birth at less than a specified gestational age
Medical condition
زایمان زودرس
نام‌های دیگرزایمان زودرس، نوزادان نارس، نوزادان نارس
نوزاد نارس لوله‌گذاری‌شده در انکوباتور
تخصصنوزادان, کودکان, زنان و زایمان
نشانه‌هاتولد نوزاد در سن حاملگی کمتر از ۳۷ هفته[۱]
عوارضفلج مغزی, تأخیر در رشد, مشکلات شنوایی, مشکلات بینایی[۱]
علتاغلب ناشناخته[۲]
عوامل خطردیابت, فشار خون بالا, بارداری چندقلویی, چاقی یا کمبود وزن, تعدادی از عفونت‌های واژن, بیماری سلیاک, سیگار کشیدن, استرس روانی[۲][۳][۴]
پیشگیریپروژسترون[۵]
درمانکورتیکواستروئیدها، گرم نگه داشتن نوزاد از طریق تماس پوست به پوست، حمایت از شیردهی، درمان عفونت‌ها، حمایت از تنفس[۲][۶]
فراوانیحدود ۱۵ میلیون در سال (۱۲ درصد از کل زایمان‌ها)[۲]
مرگ‌ها۸۰۵ هزار و ۵۰۰[۷]
طبقه‌بندی و منابع بیرونی
[ویرایش در ویکی‌داده]

زایمان زودرس، که تحت عنوان تولد نارس نیز شناخته می‌شود، به تولد نوزاد در سن بارداری کمتر از ۳۷ هفته اطلاق می‌شود، در مقابل زایمان در دوره کامل ترم که تقریباً در سن بارداری ۴۰ هفته اتفاق می‌افتد.[۱] تولد بسیار نارس[۲] زایمان در کمتر از ۲۸ هفته است، زایمان نارس بسیار زودهنگام میان ۲۸ تا ۳۲ هفته رخ می‌دهد، زایمان نارس زودهنگام میان ۳۲ تا ۳۴ هفته رخ می‌دهد، زایمان نارس دیرهنگام میان ۳۴ تا ۳۶ هفته بارداری است.[۸] این نوزادان همچنین به‌عنوان نوزادان نارس یا به‌طور عامیانه preemies (در زبان انگلیسی آمریکایی)[۹] یا premmies (در زبان انگلیسی استرالیایی) شناخته می‌شوند.[۱۰] نشانه‌های زایمان نارس شامل انقباضات رحمی با فاصله زمانی کمتر از ده دقیقه و/یا نشت مایع از واژن، پیش‌از هفته ۳۷ بارداری است.[۱۱][۱۲] نوزادان نارس در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به فلج مغزی، ناتوانی رشدی، مشکلات شنوایی و بینایی قرار دارند.[۱] هرچه نوزاد زودتر به دنیا بیاید، این خطرات بیشتر خواهد بود.[۱]

علت زایمان زودرس خودبه‌خودی اغلب مشخص نیست.[۲] عوامل خطر شامل دیابت، فشار خون بالا، بارداری چندقلویی (باردار بودن با بیش از یک نوزاد)، چاقی یا کمبود وزن، عفونت‌های واژینال، مواجهه با آلودگی هوا، استعمال دخانیات و استرس روان‌شناختی است.[۲][۳][۱۳] برای داشتن یک بارداری سالم، القای پزشکی زایمان یا زایمان سزارین پیش‌از ۳۹ هفته توصیه نمی‌شود، مگر اینکه به دلایل پزشکی دیگری لازم باشد.[۲] ممکن است دلایل پزشکی خاصی برای زایمان زودرس مانند پره اکلامپسی وجود داشته باشد.[۱۴]

می‌توان از زایمان زودرس در افرادی که در معرض خطر هستند، با مصرف هورمون پروژسترون در طول بارداری پیشگیری کرد.[۵] شواهد، مفید بودن استراحت در بستر را برای پیشگیری از زایمان زودرس تأیید نمی‌کند.[۵][۱۵] از حدود ۹۰۰هزار مرگ‌ومیر نوزادان نارس در سال ۲۰۱۹، تخمین زده می‌شود که حداقل ۷۵٪ از این نوزادان نارس با درمان مناسب و مقرون‌به‌صرفه زنده می‌ماندند و نرخ بقا میان نوزادانی که در اواخر بارداری متولد می‌شوند، بالاترین است.[۲] در زنانی که ممکن است میان هفته‌های ۲۴ تا ۳۷ بارداری زایمان کنند، درمان کورتیکواستروئیدی ممکن است پیامدها را بهبود بخشد.[۶][۱۶] برخی داروها، از جمله نیفدیپین ، ممکن است زایمان را به تأخیر بیندازند تا مادر بتواندبه مکانی منتقل شود که خدمات پزشکی بیشتری در دسترس است و کورتیکواستروئیدها فرصت بیشتری برای تأثیرگذاری داشته باشند.[۱۷] پس‌از تولد نوزاد، مراقبت‌ها شامل گرم نگه داشتن نوزاد از طریق تماس پوست با پوست یا انکوباسیون، حمایت از شیردهی و/یا تغذیه با شیرخشک، درمان عفونت‌ها و حمایت تنفسی است.[۲] نوزادان نارس گاهی نیاز به انتوباسیون دارند.[۲]

زایمان زودرس شایع‌ترین علت مرگ‌ومیر نوزادان در سراسر جهان است.[۱] سالانه حدود ۱۵ میلیون نوزاد نارس متولد می‌شوند (۵ تا ۱۸ درصد از کل زایمان‌ها).[۲] زایمان زودرس دیرهنگام ۷۵٪ از کل زایمان‌های زودرس را تشکیل می‌دهد.[۱۸] این میزان در کشورهای مختلف متفاوت است. در بریتانیا ۷٫۹٪ از نوزادان نارس به دنیا می‌آیند و در ایالات متحده ۱۲٫۳٪ از کل زایمان‌ها پیش‌از هفته ۳۷ بارداری رخ می‌دهند.[۱۹][۲۰] تقریباً ۰٫۵٪ از زایمان‌ها، زایمان‌های بسیار زودرس (در سنین ۲۰ تا ۲۵ هفته بارداری) هستند و بیشترین آمار مرگ‌ومیر مربوط به این گروه است.[۲۱] در بسیاری از کشورها، میزان تولدهای نارس میان دهه‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۰ افزایش یافته است.[۲] عوارض ناشی از زایمان‌های زودرس منجر به مرگ‌ومیر ۰٫۸۱ میلیون نفر در سال ۲۰۱۵ در سراسر جهان شد که این رقم نسبت به ۱٫۵۷ میلیون نفر در سال ۱۹۹۰ کاهش یافته است.[۷][۲۲] احتمال بقا در هفته ۲۲ بارداری حدود ۶٪ است، در حالی که در هفته ۲۳ بارداری ۲۶٪، در هفته ۲۴ بارداری ۵۵٪ و در هفته ۲۵ بارداری حدود ۷۲٪ است.[۲۳] شانس بقا بدون هیچ‌گونه مشکل در طولانی‌مدت، کمتر است.[۲۴]

علائم و نشانه‌ها

[ویرایش]
یک مادر جدید، نوزاد نارس خود را در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان مرکز پزشکی کاپیولانی در هونولولو، هاوایی، در آغوش گرفته است.

علائم و نشانه‌های زایمان نارس شامل چهار انقباض رحمی یا بیشتر در یک ساعت است. برخلاف زایمان کاذب، زایمان واقعی با دیلاتاسیون و افاسمان دهانه رحم همراه است. همچنین، خون‌ریزی واژینال در سه‌ماهه سوم، فشار شدید در لگن، یا درد شکم یا کمر می‌تواند شاخص‌هایی از زایمان زودرس باشد. ترشح آبکی از واژن ممکن است نشان‌دهنده پارگی زودرس (نارس) غشاهای اطراف نوزاد باشد. اگرچه پارگی کیسه آب ممکن است منجر به زایمان نشود، معمولا زایمان توصیه می‌شود زیرا عفونت (کوریوآمنیونیت)، تهدیدی جدی برای جنین و مادر است. در برخی موارد، دهانه رحم بدون درد یا انقباضات محسوس، زودتر از موعد (نارس) گشاد می‌شود، به‌طوری که مادر ممکن است تا فرایند بسیار پایانی زایمان، علائم هشداردهنده‌ای نداشته باشد.

علل

[ویرایش]

زایمان نارس می‌تواند ناشی از شرایط پزشکی از جمله عفونت‌ها، قرار گرفتن در معرض عوامل محیطی یا دارویی، نارسایی دهانه رحم، ناهنجاری‌های رحمی یا مشکلات مایع آمنیوتیک باشد.[۲۵] برخی از زنان به دلیل وضعیت‌های پزشکی نیاز به القای زایمان زودرس دارند.[۲۵] دیگر زایمان‌های زودرس خودبه‌خودی هستند. در برخی موارد، زایمان نارس به‌صورت خودبه‌خودی رخ می‌دهد و هیچ علت قابل شناسایی وجود ندارد.[۲۵] عوامل خطر مرتبط با مادر و بارداری وجود دارد که خطر زایمان نارس را در زنان افزایش می‌دهد.

عوامل خطر زایمان نارس

[ویرایش]

تعیین علت دقیق زایمان زودرس خودبه‌خودی دشوار است و ممکن است همزمان توسط عوامل مختلفی ایجاد شود، زیرا زایمان یک فرایند پیچیده است.[۲۶][۲۷] پژوهش‌های موجود در خصوص دهانه رحم محدود است و بنابراین در تشخیص آنچه طبیعی است یا نیست، دچار محدودیت هستیم.[۱۲] چهار مسیر متفاوت شناسایی شده است که می‌تواند منجر به زایمان زودرس شود و شواهد قابل توجهی در مورد آنها وجود دارد: فعال شدن زودهنگام غدد درون‌ریز جنین، اتساع بیش از حد رحم (جدا شدن جفت)، خون‌ریزی دسیدوال و التهاب یا عفونت داخل رحمی.[۲۸]

شناسایی زنانی که در معرض خطر بالای زایمان زودرس هستند، خدمات سلامت را قادر می‌سازد تا مراقبت‌های تخصصی را برای این زنان و نوزادانشان ارائه دهند، برای مثال، بیمارستانی با بخش مراقبت‌های خاص نوزادان مانند بخش مراقبت ویژه نوزادان. در برخی موارد، به تأخیر انداختن زایمان امکان‌پذیر است. سیستم‌های امتیازدهی خطر به‌عنوان رویکردی برای شناسایی افراد در معرض خطر بالاتر پیشنهاد شده‌اند؛ بااین‌حال، هیچ پژوهش قوی و محکمی در این زمینه وجود ندارد، بنابراین مشخص نیست که استفاده از این سیستم‌ها برای شناسایی مادران، طول مدت بارداری را افزایش داده و تعداد زایمان‌های زودرس را کاهش می‌دهد یا خیر.[۲۹]

عوامل مادری

[ویرایش]
عوامل خطر خطر نسبی[۳۰] ۹۵ درصد بازه اطمینان[۳۰]
فیبرونکتین جنینی ۴٫۰ ۲٫۹–۵٫۵
طو کوتاه دهانه رحم ۲٫۹ ۲٫۱–۳٫۹
مراقبت‌های دوران بارداری انجام‌نشده[۳۱] ۲٫۹ ۲٫۸–۳٫۰
کلامیدیا ۲٫۲ ۱٫۰–۴٫۸
وضعیت اجتماعی-اقتصادی پایین ۱٫۹ ۱٫۷–۲٫۲
افزایش وزن زیاد یا کم در دوران بارداری ۱٫۸ ۱٫۵–۲٫۳
قد کوتاه مادر ۱٫۸ ۱٫۳–۲٫۵
پریودنتیت ۱٫۶ ۱٫۱–۲٫۳
بیماری سلیاک 1.4[۳۲] 1.2–1.6[۳۲]
باکتریوری بدون علامت ۱٫۱ ۰٫۸–۱٫۵
شاخص توده بدنی بالا یا پایین ۰٫۹۶ ۰٫۶۶–۱٫۴
نسبت شانس‌ها
سابقه زایمان زودرس خود‌به‌خودی ۳٫۶ ۳٫۲–۴٫۰
واژینوز باکتریایی ۲٫۲ ۱٫۵–۳٫۱
قومیت/نژاد سیاه‌پوست ۲٫۰ ۱٫۸–۲٫۲
اصل و نسب فیلیپینی[۳۳] ۱٫۷ ۱٫۵–۲٫۱
بارداری ناخواسته[۳۴]:۱ ۱٫۵ ۱٫۴۱–۱٫۶۱
بارداری برنامه‌ریزی نشده[۳۴]:۱ ۱٫۳۱ ۱٫۰۹–۱٫۵۸
مادر مجرد/ازدواج‌نکرده[۳۵] ۱٫۲ ۱٫۰۳–۱٫۲۸
درصد زایمان‌های زودرس در انگلستان و ولز در سال ۲۰۱۱، بر اساس سن مادر و تک‌قلو یا چندقلو بودن

تعدادی از عوامل خطر در مادر شناسایی شده‌اند که با خطر بالاتر زایمان زودرس مرتبط هستند. این عوامل عبارتند از سن (بسیار جوان یا بسیار مسن)،[۳۶] شاخص توده بدنی بالا یا پائین،[۳۷][۳۸] فاصله زمانی میان بارداری‌ها،[۳۹] اندومتریوز،[۴۰] سقط جنین‌های خودبه‌خودی (یعنی سقط ناخواسته) یا جراحی قبلی،[۴۱][۴۲] بارداری‌های ناخواسته،[۳۴] بیماری سلیاک درمان‌نشده یا تشخیص داده‌نشده،[۳۲][۴] مشکلات باروری، قرار گرفتن در معرض گرما،[۴۳] و متغیرهای ژنتیکی.[۴۴]

مطالعات انجام‌شده در مورد نوع کار و فعالیت بدنی، نتایج متناقضی ارائه داده‌اند، اما گفته می‌شود که شرایط استرس‌زا، کار سخت و ساعات کاری طولانی احتمالاً با زایمان زودرس مرتبط هستند.[۳۶] چاقی به‌طور مستقیم منجر به زایمان زودرس نمی‌شود؛[۴۵] بااین‌حال، با دیابت و هیپرتانسیون که خودشان از عوامل خطر محسوب می‌شوند، مرتبط است.[۳۶] این افراد تا حدودی ممکن است بیماری‌های زمینه‌ای پایداری (یعنی ناهنجاری‌های رحمی، هیپرتانسیون، دیابت) داشته باشند. نسبت شانس تعدیل‌شده برای زایمان زودرس در زوج‌هایی که پیش‌از رسیدن به بارداری خودبه‌خودی بیش از یک سال تلاش کرده‌اند، در مقایسه با آنهایی که کمتر از یک سال تلاش کرده‌اند، ۱٫۳۵ است (۹۵٪ فاصله اطمینان: ۱٫۲۲ تا 1.50).[۴۶] بارداری‌های پس‌از IVF نسبت به بارداری‌های خودبه‌خودی پس‌از گذشت بیش از یک سال تلاش، خطر بیشتری برای زایمان زودرس دارند، نسبت شانس تعدیل‌شده ۱٫۵۵ بود (95% CI؛ ۱٫۳۰ تا 1.85).[۴۶]

برخی از قومیت‌ها نیز ممکن است با خطر بالاتری مواجه باشند. برای مثال، در ایالات متحده و بریتانیا، زنان سیاه‌پوست دارای نرخ زایمان زودرس ۱۵ تا ۱۸ درصد هستند که بیش از دو برابر جمعیت سفیدپوستان است. بسیاری از زنان سیاه‌پوست به دلیل عوامل متعدد، نرخ زایمان زودرس بالاتری دارند، اما شایع‌ترین دلیل آن میزان بالای استرس مزمن است که در نهایت می‌تواند منجر به تولد نارس شود.[۴۷] بیماری‌های مزمن بزرگسالان، همیشه با تولد نارس در زنان سیاه‌پوست مرتبط نیست، و این امر شناسایی عامل اصلی تولدهای نارس را دشوار می‌سازد.[۴۷] همچنین فیلیپینی‌ها در معرض خطر بالای تولدهای نارس قرار دارند و گمان می‌رود که تقریباً ۱۱ تا ۱۵ درصد از فیلیپینی‌های متولدشده در ایالات متحده (در مقایسه با ۷٫۶٪ دیگر آسیایی‌ها و ۷٫۸٪ سفیدپوستان) نارس به دنیا می‌آیند.[۴۸] شواهد نشان می‌دهد که فیلیپینی‌ها یک عامل خطر بزرگ هستند، چرا که فیلیپین با قرار گرفتن در رتبه هشتم، بالاترین میزان تولدهای نارس در جهان، تنها کشور غیرآفریقایی میان ۱۰ کشور برتر است.[۴۹] این اختلاف در مقایسه با دیگر گروه‌های آسیایی یا مهاجران اسپانیایی‌تبار دیده نمی‌شود و همچنان بدون توضیح باقی مانده است.[۳۶] ترکیب ژنتیکی، یک عامل در علت‌یابی زایمان زودرس است. عوامل ژنتیکی، نقش مهمی در بالا بودن خطر تولد نارس در فیلیپینی‌ها دارند، زیرا شیوع بالای جهش‌های ژنتیکی در آنها زمینه را برای تولدهای نارس فراهم می‌کند.[۴۸] افزایش درون‌نسلی و بین‌نسلی در خطر زایمان زودرس به اثبات رسیده است.[۴۴] هیچ ژن واحدی برای این مسئله شناسایی نشده است.

وضعیت تأهل مدت‌هاست که با خطرات زایمان زودرس مرتبط دانسته شده است. یک مطالعه در سال ۲۰۰۵ بر روی ۲۵٬۳۷۳ مورد بارداری در فنلاند نشان داد که مادران مجرد، زایمان‌های نارس بیشتری نسبت به مادران متأهل داشته‌اند (۰٫۰۰۱ = P).[۳۵] حتی در دوره‌ای که فنلاند مراقبت‌های زایمان رایگان ارائه می‌داد، بارداری خارج از چارچوب ازدواج در مجموع با ۲۰٪ افزایش در کل پیامدهای نامطلوب همراه بود. مطالعه‌ای که در کُبک روی ۷۲۰٬۵۸۶ مورد تولد بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۷ انجام شد، نشان داد نوزادانی که مادرانشان ازدواج قانونی داشتند، در مقایسه با نوزادانی که والدینشان ازدواج عرفی نداشتند یا مجرد بودند، کمتر در معرض خطر زایمان زودرس قرار دارند.[۵۰][نیازمند به‌روزرسانی است] مطالعه‌ای که در سال ۲۰۱۵ در مالزی انجام شد، روند مشابهی را نشان داد، به‌طوری که وضعیت تأهل به‌طور قابل توجهی با زایمان زودرس مرتبط بود.[۵۱] بااین‌حال، نتیجه یک مطالعه انجام‌شده در ایالات متحده نشان داد که میان سال‌های ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۶، ازدواج کمتر از گذشته مانع از وقوع زایمان زودرس می‌شده و این امر به تغییر هنجارها و رفتارهای اجتماعی پیرامون ازدواج نسبت داده شد.[۵۲]

عوامل مؤثر در دوران بارداری

[ویرایش]

مصرف داروها در دوران بارداری، شرایط زندگی، آلودگی هوا، سیگار کشیدن، مواد مخدر یا الکل غیرقانونی، همچنین عفونت یا تروماهای جسمی ممکن است باعث زایمان زودرس شود.

آلودگی هوا: زندگی در منطقه‌ای با غلظت بالای آلودگی هوا، از جمله زندگی در نزدیکی جاده‌ها یا بزرگراه‌های اصلی که میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از ترافیک در آنها زیاد است یا مسیری برای کامیون‌های دیزلی هستند که تمایل به انتشار آلودگی بیشتری دارند، یک عامل خطر عمده برای زایمان نارس است.[۵۳][۵۴][۱۳]

استفاده از داروهای باروری که تخمدان را برای آزادسازی چندین تخمک تحریک می‌کنند و IVF با انتقال چندین جنین به رحم، به‌عنوان یک عامل خطر برای زایمان زودرس مطرح شده است. اغلب به دلایل پزشکی، زایمان باید القا شود؛ چنین شرایطی شامل فشار خون بالا،[۵۵] پره‌اکلامپسی,[۵۶] دیابت مادر،[۵۷] آسم، بیماری تیروئید و بیماری قلبی است.

همچنین برخی از بیماری‌های مادر باردار ممکن است خطر زایمان زودرس را افزایش دهد. برخی از زنان مشکلات آناتومیکی دارند و این امر از حمل نوزاد تا زمان زایمان پیشگیری می‌کند. این موارد شامل دهانه رحم ضعیف یا کوتاه (قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده تولد نارس) است.[۵۸][۵۹][۶۰][۵۵] زنانی که در دوران بارداری خون‌ریزی واژینال دارند، در معرض خطر بیشتری برای زایمان زودرس هستند. اگرچه خون‌ریزی در سه‌ماهه سوم بارداری ممکن است علامتی از جفت سرراهی یا جدا شدن جفت باشد - شرایطی که اغلب نارس رخ می‌دهد - اما حتی خون‌ریزی‌های زودتر از موعد که ناشی از این شرایط نیستند، با میزان بالاتر زایمان زودرس مرتبط هستند.[۶۱] همچنین زنانی که مقادیر غیرطبیعی مایع آمنیوتیک دارند، چه خیلی زیاد (پلی‌هیدرآمنیوس) و چه خیلی کم (الیگوهیدرآمنیوس)، در معرض خطر هستند.[۳۶] اضطراب و افسردگی به‌عنوان عوامل خطر زایمان زودرس مرتبط دانسته شده‌اند.[۳۶][۶۲]

مصرف دخانیات، کوکائین و الکل بیش از حد در دوران بارداری احتمال وقوع زایمان زودرس را افزایش می‌دهد. تنباکو شایع‌ترین ماده مخدر مورد استفاده در دوران بارداری است و به‌طور قابل توجهی در زایمان نوزادان کم‌وزن هنگام تولد نقش دارد.[۶۳] نوزادانی که نقص مادرزادی دارند، در معرض خطر بیشتری برای تولد نارس هستند.[۶۴]

سیگار کشیدن غیرفعال و/یا سیگار کشیدن پیش‌از بارداری بر احتمال زایمان زودرس تأثیر می‌گذارد. سازمان جهانی بهداشت در مارس ۲۰۱۴، یک مطالعه بین‌المللی منتشر کرد.[۶۵]

وجود آنتی‌بادی‌های ضدتیروئید با افزایش خطر زایمان زودرس با نسبت شانس ۱٫۹ و ۹۵٪ فاصله اطمینان از ۱٫۱ تا ۳٫۵ همراه است.[۶۶]

خشونت خانگی علیه مادر، یکی دیگر از عوامل خطر زایمان زودرس است.[۶۷]

ترومای فیزیکی نیز ممکن است باعث زایمان زودرس شود. ثابت شده است که روش فرهنگی ماساژ شکمی در نیجریه منجر به ۱۹٪ زایمان زودرس بین زنان نیجریه‌ای می‌شود، علاوه‌بر آن، پیامدهای نامطلوب دیگری نیز برای مادر و نوزاد به همراه دارد.[۶۸] این روش نباید با ماساژ درمانی که توسط یک ماساژور کاملاً آموزش‌دیده و دارای گواهینامه/مجوز یا توسط افراد نزدیک که برای ارائه ماساژ در دوران بارداری آموزش دیده‌اند، اشتباه گرفته شود، این نوع ماساژ - در مطالعه‌ای که شامل زنان باردار مبتلا به افسردگی پره‌ناتال بود - نشان داده شده است که نتایج مثبت متعددی در دوران بارداری دارد، از جمله کاهش زایمان زودرس، کاهش افسردگی، کاهش سطح کورتیزول و کاهش اضطراب.[۶۹] بااین‌حال، در یک مطالعه کنترل‌شده هیچ تأثیری بر روی زنان سالم مشاهده نشده است.

عفونت

[ویرایش]

فراوانی عفونت در زایمان زودرس با سن بارداری رابطه معکوس دارد. عفونت مایکوپلاسما ژنیتالیوم با افزایش خطر زایمان زودرس و سقط جنین خودبه‌خودی همراه است.[۷۰]

میکروارگانیسم‌های عفونی می‌توانند صعودی، هماتوژن، ایاتروژنیک ناشی از یک پروسیجر، یا رتروگراد از طریق لوله‌های فالوپ باشند. آنها ممکن است از دسیدوا به فضای میان آمنیون و کوریون، مایع آمنیوتیک و جنین برسند. همچنین کوریوآمنیونیت ممکن است منجر به ابتلای مادر به سپسیس شود. عفونت جنین با زایمان زودرس و معلولیت‌های قابل توجه طولانی‌مدت از جمله فلج مغزی مرتبط است.[۷۱]

گزارش شده است که کلونیزاسیون بدون نشانه در دسیدوا با استفاده از پروب DNA، در ۷۰٪ از زنان در زمان ترم رخ می‌دهد که این امر نشان می‌دهد حضور میکروارگانیسم به‌تنهایی ممکن است برای شروع پاسخ عفونی کافی نباشد.

از آنجایی که این وضعیت در زنان سیاه‌پوست در ایالات متحده و بریتانیا شایع‌تر است، پیشنهاد شده است که این موضوع توضیحی برای میزان بالاتر زایمان زودرس در این جمعیت‌ها باشد. اعتقاد بر این است که واژینوز باکتریایی پیش‌از دوران بارداری یا در طول آن ممکن است بر پاسخ التهابی دسیدوال که منجر به زایمان زودرس می‌شود، تأثیر بگذارد. وضعیتی که تحت عنوان واژینیت هوازی شناخته می‌شود، می‌تواند یک عامل خطر جدی برای زایمان نارس باشد؛ چندین مطالعه قبلی نتوانسته‌اند تفاوت میان واژینیت هوازی و واژینوز باکتریایی را تشخیص دهند، و همین امر ممکن است برخی از تناقضات موجود در نتایج را توضیح دهد.[۷۲]

عفونت‌های قارچی درمان‌نشده نیز با زایمان زودرس مرتبط هستند.[۷۳]

یک مرور در خصوص آنتی‌بیوتیک‌های پیشگیرانه (که به منظور پیشگیری از عفونت تجویز می‌شوند) در سه‌ماهه دوم و سوم بارداری (هفته‌های ۱۳ تا ۴۲ بارداری) نشان داد که تعداد زایمان‌های زودرس در زنان مبتلا به واژینوز باکتریایی کاهش یافته است. این آنتی‌بیوتیک‌ها همچنین تعداد موارد پارگی کیسه آب پیش‌از زایمان در بارداری‌های کامل، خطر عفونت لایه رحم پس‌از زایمان (اندومتریت) و میزان عفونت گنوکوکی را کاهش دادند. بااین‌حال، زنانی که به واژینوز باکتریایی مبتلا نبودند، هیچ کاهشی در زایمان زودرس یا پارگی نارس کیسه آب پیش‌از زایمان نداشتند. بسیاری از پژوهش‌هایی که در این مرور وارد شده‌اند، شرکت‌کنندگان خود را در طول دوره پیگیری از دست دادند، بنابراین تأثیرات طولانی‌مدت آنتی‌بیوتیک‌ها بر مادران یا نوزادان گزارش نشده است. برای یافتن تأثیرات کامل تجویز آنتی‌بیوتیک در طول سه‌ماهه دوم و سوم بارداری، انجام پژوهش‌های بیشتری مورد نیاز است.[۷۴]

تعدادی از عفونت‌های باکتریایی مادر با زایمان زودرس مرتبط هستند، از جمله پیلونفریت، باکتریوری بدون نشانه، پنومونی و آپاندیسیت. یک مرور در مورد تجویز آنتی‌بیوتیک در دوران بارداری برای باکتریوری بدون نشانه (عفونت ادراری بدون نشانه) نشان داد که این پژوهش از کیفیت بسیار پائینی برخوردار است، اما نشان می‌دهد که مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها تعداد زایمان‌های زودرس و نوزادان کم‌وزن هنگام تولد را کاهش می‌دهد.[۷۵] مرور دیگری نشان داد که به نظر می‌رسد مصرف یک دوز آنتی‌بیوتیک به اندازه یک دوره کامل آنتی‌بیوتیک مؤثر نیست، اما تعداد کمتری از زنان، عوارض جانبی ناشی از یک دوز را گزارش کرده‌اند.[۷۶] این مرور توصیه می‌کند که پژوهش‌های بیشتری برای یافتن بهترین روش درمان باکتریوری بدون نشانه لازم است.[۷۵]

مرور دیگری نشان داد که زایمان زودرس برای زنان بارداری که تست‌های روتین برای عفونت‌های دستگاه تناسلی تحتانی انجام می‌دادند، کمتر از زنانی بود که فقط هنگام مشاهده نشانه‌های عفونت‌های دستگاه تناسلی تحتانی این تست‌ها را انجام می‌دادند.[۷۷] همچنین زنانی که به‌طور روتین تست می‌شدند، نوزادان کم‌وزن هنگام تولد کمتری به دنیا آوردند. اگرچه این نتایج امیدوارکننده به نظر می‌رسند، اما این مرور تنها بر اساس یک مطالعه انجام شده است، بنابراین پژوهش‌های بیشتری در مورد غربالگری روتین عفونت‌های دستگاه تناسلی تحتانی مورد نیاز است.[۷۷]

همچنین بارها نشان داده شده که بیماری پریودنتال با زایمان زودرس مرتبط است.[۷۸][۷۹] در مقابل، عفونت‌های ویروسی، مگر اینکه با پاسخ تب قابل توجه همراه باشند، عامل اصلی در رابطه با زایمان زودرس محسوب نمی‌شوند.[۳۶]

ژنتیک

[ویرایش]

گمان می‌رود که یک مولفه ژنتیکی از سمت مادر در زایمان زودرس نقش دارد.[۸۰] وراثت‌پذیری زمان زایمان در زنان ۳۴٪ تخمین زده شده است. بااین‌حال، وقوع زایمان زودرس در خانواده‌ها از الگوی وراثتی مشخصی پیروی نمی‌کند، بنابراین از این ایده که زایمان زودرس یک صفت غیرمندلی با ماهیت پلی‌ژنیک است، پشتیبانی می‌کند.[۸۱]

مراقبت‌های پره‌ناتال

[ویرایش]

فقدان مراقبت‌های پره‌ناتال با افزایش میزان زایمان زودرس مرتبط بوده است. آنالیز ۱۵٬۶۲۷٬۴۰۷ مورد زنده‌زایی در ایالات متحده بین سال‌های ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۸ به این نتیجه رسید که عدم دریافت مراقبت‌های پره‌ناتال، خطر زایمان زودرس را ۲٫۹ برابر (95% CI؛ ۲٫۸ تا ۳٫۰) افزایش می‌دهد.[۳۱] همین مطالعه نشان داد که در صورت عدم دریافت مراقبت‌های پره‌ناتال با نسبت خطر برای کم‌خونی مادر، تب حین زایمان، خون‌ریزی با علت نامشخص، بیماری کلیوی، جفت سرراهی، هیدرآمنیوس، جدا شدن جفت، و هیپرتانسیون ناشی از بارداری همراه بوده است که اهمیت آماری دارد. تمام این خطرات پره‌ناتال از نظر دیگر بیماری‌های پُرخطر، سن مادر، تعداد بارداری، وضعیت تأهل و تحصیلات مادر کنترل شدند. فقدان مراقبت‌های پره‌ناتال قبل و در طول بارداری در درجه اول تابعی از عوامل اجتماعی‌اقتصادی (سطح درآمد و تحصیلات پائین خانواده)، دسترسی به مشاوره‌های پزشکی (فاصله زیاد از محل سکونت تا واحد مراقبت سلامت و هزینه‌های رفت‌وآمد)، کیفیت خدمات مراقبت سلامت و حمایت اجتماعی است.[۸۲] تلاش‌ها برای کاهش میزان زایمان زودرس باید بر کاهش موانع مذکور و افزایش دسترسی به مراقبت‌های پره‌ناتال متمرکز شوند.

تشخیص

[ویرایش]

آلفا-۱ میکروگلوبولین جفتی

[ویرایش]

آلفا-۱ میکروگلوبولین جفتی[الف] موضوع چندین تحقیق بوده است که توانایی آن را در پیش‌بینی زایمان زودرس خودبه‌خودی قریب‌الوقوع در زنانی که علائم، نشانه‌ها یا شکایاتی حاکی از زایمان نارس دارند، ارزیابی می‌کند.[۸۳][۸۴][۸۵][۸۶][۸۷][۸۸] در یک تحقیق که این تست را با تست فیبرونکتین جنینی و اندازه‌گیری طول دهانه رحم از طریق سونوگرافی ترانس‌واژینال مقایسه می‌کند، گزارش شده است که تست PAMG-1 (که با نام تجاری تست PartoSure شناخته می‌شود) بهترین پیش‌بینی‌کننده زایمان زودرس خودبه‌خودی قریب‌الوقوع طی ۷ روز از مراجعه بیمار با علائم، نشانه‌ها یا شکایات زایمان نارس است. به‌طور خاص، PPV یا ارزش اخباری مثبت تست‌ها به ترتیب برای PAMG-1؛ fFN و CL برابر با ۷۶٪، ۲۹٪ و ۳۰٪ بود (P < 0.01).[۸۹]

فیبرونکتین جنینی

[ویرایش]

فیبرونکتین جنینی[ب] به یک بیومارکر مهم تبدیل شده است - وجود این گلیکوپروتئین در ترشحات دهانه رحم یا واژینال نشان می‌دهد که مرز میان کوریون و دسیدوا دچار اختلال شده است. تست مثبت، نشان‌دهنده افزایش خطر زایمان زودرس است و تست منفی ارزش پیش‌بینی و اخباری بالایی دارد.[۳۶] نشان داده شده که فقط ۱٪ از زنانی که مشکوک به زایمان نارس بودند، در صورت منفی بودن تست، طی هفته بعد زایمان کردند.[۹۰]

سونوگرافی

[ویرایش]

سونوگرافی مامایی در ارزیابی دهانه رحم در زنانی که در معرض خطر زایمان نارس هستند، مفید واقع شده است. کوتاه بودن دهانه رحم پیش‌از موعد (نارس) مطلوب نیست: طول دهانه رحم کمتر از ۲۵ میلی‌متر (۰٫۹۸ اینچ) در سن بارداری ۲۴ هفته یا پیش‌از آن، شایع‌ترین تعریف از نارسایی دهانه رحم است.[۹۱]

فناوری‌های نوظهور

[ویرایش]

فناوری‌هایی که در حال پژوهش و توسعه هستند تا تشخیص زودهنگام زایمان‌های زودرس را تسهیل کنند، شامل پدهای بهداشتی هستند که بیومارکرهایی مانند fFN و PAMG-1 را در ترشحات واژینال شناسایی می‌کنند. سپس این دستگاه‌ها خطر زایمان زودرس را محاسبه کرده و یافته‌ها را به یک تلفن هوشمند ارسال می‌کنند.[۹۲] این ایده که سیستم‌های امتیازدهی خطر در پیش‌بینی زایمان زودرس دقیق هستند، در چندین مرور از متون علمی مورد بحث قرار گرفته است.[۹۳][۹۴]

طبقه‌بندی

[ویرایش]
مراحل رشد قبل از تولد، با هفته‌ها و ماه‌های شمارش شده از آخرین قاعدگی

در انسان، تعریف معمول زایمان زودرس، تولد پیش‌از سن بارداری ۳۷ هفته کامل است.[۹۵] در جنین طبیعی انسان، چندین دستگاه بدن میان ۳۴ تا ۳۷ هفته بالغ می‌شوند و جنین تا پایان این دوره به بلوغ کافی می‌رسد. یکی از اندام‌های اصلی که به شدت تحت تأثیر تولد نارس قرار می‌گیرد، ریه‌ها هستند. ریه‌ها یکی از آخرین اندام‌هایی هستند که در رحم بالغ می‌شوند؛ به همین دلیل، بسیاری از نوزادان نارس روزها و هفته‌های اول زندگی خود را در ونتیلاتور می‌گذرانند؛ بنابراین، همپوشانی قابل توجهی میان زایمان زودرس و پره‌ماچوریتی وجود دارد. به‌طور کلی، نوزادان نارس، پره‌ماچور و نارس هستند و نوزادان ترم، کامل هستند. نوزادان نارسی که در سن بارداری نزدیک به ۳۷ هفته به دنیا می‌آیند، اغلب هیچ مشکلی در رابطه با پره‌ماچوریتی ندارند، به شرطی که ریه‌هایشان به اندازه کافی سورفاکتانت تولید کرده باشد، این ماده به ریه‌ها اجازه می‌دهد در فاصله میان تنفس‌ها باز بمانند. عوارض پره‌ماچوریتی را می‌توان تا حد کمی با استفاده از داروهایی که بلوغ جنین را تسریع می‌کنند و تا حد زیادی با پیشگیری از زایمان زودرس کاهش داد.

رویکرد پیشگیرانه

[ویرایش]

از نظر تاریخی، تلاش‌ها عمدتاً با هدف بهبود بقا و سلامت نوزادان نارس (مداخله سطح سوم) انجام شده است. بااین‌حال، چنین تلاش‌هایی بروز زایمان زودرس را کاهش نداده است. مداخلات اولیه‌ای که به‌طور فزاینده‌ای متوجه همه زنان است و مداخلات ثانویه‌ای که خطرات موجود را کاهش می‌دهد، به‌عنوان اقداماتی تلقی می‌شوند که باید برای پیشگیری از مشکلات سلامت نوزادان و کودکان نارس تدوین و اجرا شوند.[۹۶] ممنوعیت‌های مربوط به استعمال دخانیات در کاهش زایمان‌های زودرس مؤثر است.[۹۷] در ارائه مراقبت‌های پره‌ناتال از راهبردهای متفاوتی استفاده می‌شود و مطالعات آتی باید مشخص کنند که تمرکز باید بر غربالگری زنان پُرخطر باشد یا حمایت گسترده‌تر از زنان کم‌خطر، یا اینکه تا چه حد می‌توان این رویکردها را با هم ادغام کرد.[۹۶]

پیش‌از بارداری

[ویرایش]

تصویب سیاست‌های حرفه‌ای خاص می‌تواند بلافاصله خطر زایمان زودرس را کاهش دهد، همان‌طور که تجربه در روش‌های کمک‌باروری نشان داده است، زمانی که تعداد جنین‌ها در طول انتقال جنین محدود شد.[۹۶] بسیاری از کشورها برنامه‌های خاصی را برای محافظت از زنان باردار در برابر کارهای خطرناک یا شیفت شب و فراهم کردن زمان برای ویزیت‌های پره‌ناتال و مرخصی با حقوق دوران بارداری ایجاد کرده‌اند. مطالعه EUROPOP نشان داد که زایمان زودرس به نوع اشتغال مربوط نیست، بلکه به کار طولانی‌مدت (بیش از ۴۲ ساعت در هفته) یا ایستادن طولانی‌مدت (بیش از ۶ ساعت در روز) مربوط است.[۹۸] همچنین، کار شبانه با زایمان زودرس مرتبط دانسته شده است.[۹۹] می‌توان انتظار داشت که سیاست‌های سلامت که این یافته‌ها را در نظر می‌گیرند، نرخ زایمان زودرس را کاهش دهند.[۹۶] مصرف اسید فولیک قبل از لقاح برای کاهش نقایص مادرزادی توصیه می‌شود. همچنین شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مصرف مکمل اسید فولیک قبل از لقاح (پیش‌از باردار شدن) ممکن است تولد نارس را کاهش دهد.[۱۰۰] انتظار می‌رود کاهش استعمال دخانیات برای زنان باردار و فرزندانشان مزایایی داشته باشد.[۹۶]

در دوران بارداری

[ویرایش]

روش‌های مراقبت از خود برای کاهش خطر زایمان زودرس شامل تغذیه مناسب، اجتناب از استرس، دریافت مراقبت‌های پزشکی مناسب، اجتناب از عفونت‌ها و کنترل عوامل خطر زایمان زودرس (مانند کار کردن برای ساعات طولانی در حالت ایستاده، مواجهه با مونوکسید کربن، خشونت خانگی و دیگر عوامل) است.[۱۰۱] کاهش فعالیت بدنی در دوران بارداری اثری در کاهش خطر زایمان زودرس نداشته است.[۱۰۲] تغذیه سالم را می‌توان در هر مرحله‌ای از بارداری، از جمله با تنظیمات تغذیه‌ای و مصرف مکمل‌های ویتامینی پیشنهادی، آغاز کرد.[۹۶] مصرف مکمل کلسیم در زنانی که میزان کلسیم دریافتی آنها از رژیم غذایی کم است، ممکن است تعداد پیامدهای منفی از جمله زایمان زودرس، پره‌اکلامپسی و مرگ‌ومیر مادر را کاهش دهد.[۱۰۳] سازمان جهانی بهداشت (WHO) مصرف روزانه ۱٫۵ تا ۲ گرم مکمل کلسیم را برای زنان بارداری که سطح کلسیم کمی در رژیم غذایی خود دارند، پیشنهاد می‌کند.[۱۰۴] مشخص شده است که مصرف مکمل ویتامین‌های C و E باعث کاهش نرخ زایمان زودرس نمی‌شود.[۱۰۵]

اگرچه عفونت پریودنتال با زایمان زودرس مرتبط دانسته شده است، اما کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی‌شده نشان نداده‌اند که مراقبت‌های پریودنتال در دوران بارداری نرخ زایمان زودرس را کاهش می‌دهد.[۹۶] همچنین نشان داده شده که ترک سیگار، این خطر را کاهش می‌دهد.[۱۰۶] استفاده از دستگاه‌های پایش رحم شخصی در منزل برای تشخیص انقباضات و زایمان‌های زودرس احتمالی در زنانی که در معرض خطر بیشتری برای داشتن نوزاد نارس هستند، پیشنهاد شده است.[۱۰۷] این مانیتورهای خانگی ممکن است تعداد زایمان‌های زودرس را کاهش ندهند، بااین‌حال، استفاده از این دستگاه‌ها ممکن است تعداد ویزیت‌های برنامه‌ریزی‌نشده پیش‌از زایمان را افزایش دهد و تعداد نوزادانی را که در بخش مراقبت‌های ویژه بستری می‌شوند، در مقایسه با زنانی که مراقبت‌های معمول پیش‌از زایمان را دریافت می‌کنند، کاهش دهد.[۱۰۷] حمایت متخصصان پزشکی، دوستان و خانواده در دوران بارداری ممکن است در کاهش زایمان سزارین مفید باشد و ممکن است بستری شدن پره‌ناتال در بیمارستان را نیز کاهش دهد؛ بااین‌حال، این حمایت‌های اجتماعی به‌تنهایی ممکن است از زایمان زودرس پیشگیری نکند.[۱۰۸]

غربالگری در دوران بارداری

[ویرایش]

غربالگری باکتریوری بدون نشانه و به دنبال آن درمان مناسب، پیلونفریت را کاهش داده و خطر زایمان زودرس را کم می‌کند.[۱۰۹] مطالعات گسترده‌ای انجام شده است تا مشخص شود که دیگر اشکال غربالگری در زنان کم‌خطر و به دنبال آن مداخله مناسب مفید هستند یا خیر، از جمله غربالگری و درمان اوره‌آپلاسما، اوره‌آلیتیکوم، استرپتوکوک گروه B، تریکوموناس واژینالیس و واژینوز باکتریایی که باعث کاهش نرخ زایمان زودرس نشدند.[۹۶] معاینه روتین سونوگرافی از طول دهانه رحم ممکن است زنان در معرض خطر زایمان زودرس را شناسایی کند، شواهد تجربی حاکی از آن است که اندازه‌گیری طول دهانه رحم از طریق سونوگرافی در افرادی که زایمان زودرس داشته‌اند، می‌تواند به تنظیم مدیریت کمک کرده و منجر به طولانی شدن بارداری به مدت حدود چهار روز شود.[۱۱۰] غربالگری وجود فیبرونکتین در ترشحات واژینال، در حال حاضر در زنانی که در معرض خطر پائین زایمان زودرس هستند، توصیه نمی‌شود.[نیازمند منبع پزشکی]

کاهش خطرات موجود

[ویرایش]

زنانی که بر اساس سابقه مامایی قبلی یا وجود عوامل خطر شناخته‌شده، در معرض خطر بالای زایمان زودرس قرار دارند، شناسایی می‌شوند. مداخله پیش‌از لقاح می‌تواند در بیماران منتخب از چندین جهت مفید باشد. بیمارانی که ناهنجاری‌های رحمی خاصی دارند، ممکن است تحت جراحی اصلاحی (یعنی برداشتن سپتوم رحم) قرار گیرند و به افرادی که مشکلات پزشکی خاصی دارند، می‌توان با بهینه‌سازی درمان‌های پزشکی پیش‌از لقاح، چه برای آسم، دیابت، هیپرتانسیون و چه برای موارد دیگر، کمک کرد.

بارداری‌های چندقلویی

[ویرایش]

در بارداری‌های چندقلویی، که اغلب ناشی از استفاده از فناوری کمک‌باروری است، خطر زایمان زودرس زیاد است. کاهش انتخابی برای کم کردن تعداد جنین‌ها به دو یا سه مورد استفاده می‌شود.[۱۱۱][۱۱۲][۱۱۳]

کاهش زایمان زودرس القا شده

[ویرایش]

تعدادی از عوامل برای پیشگیری ثانویه از وقوع زایمان زودرس مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. کارآزمایی‌هایی که از آسپرین با دوز پائین، روغن ماهی، ویتامین C و E و کلسیم برای کاهش پره‌اکلامپسی استفاده کردند، تنها زمانی کاهش زایمان زودرس را نشان دادند که از دوز پائین آسپرین استفاده شده بود.[۹۶] حتی اگر عواملی مانند کلسیم یا آنتی‌اکسیدان‌ها قادر به کاهش پره اکلامپسی بودند، کاهش متعاقبی در زایمان زودرس مشاهده نشد.[۹۶]

کاهش زایمان زودرس خودبه‌خودی

[ویرایش]

کاهش فعالیت مادر - استراحت لگنی، کار محدود، استراحت در بستر - ممکن است توصیه شود، اگرچه هیچ شواهدی بر مفید بودن آن وجود ندارد، اما برخی نگرانی‌ها حاکی از مضر بودن آن است.[۱۱۴] افزایش مراقبت‌های پزشکی از طریق ویزیت‌های مکرر و آموزش بیشتر، اثری بر کاهش نرخ زایمان زودرس نداشته است.[۱۰۸] استفاده از مکمل‌های غذایی مانند اسیدهای چرب اشباع‌نشده چندگانه امگا-۳ بر اساس این مشاهده است که جمعیت‌هایی با مصرف بالای این عوامل، در معرض خطر کمتری برای زایمان زودرس هستند، احتمالاً به این دلیل که این عوامل تولید سیتوکین‌های پیش‌التهابی را مهار می‌کنند. یک کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده، کاهش قابل توجهی را در نرخ زایمان زودرس نشان داد،[۱۱۵] در این زمینه مطالعات بیشتری در حال انجام است.

آنتی‌بیوتیک‌ها
[ویرایش]

با اینکه آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند واژینوز باکتریایی را در دوران بارداری از بین ببرند، اما به نظر نمی‌رسد که این امر خطر زایمان زودرس را تغییر دهد.[۱۱۶] این فرضیه مطرح شده است که کوریوآمنیونیت مزمن به‌تنهایی توسط آنتی‌بیوتیک‌ها به اندازه کافی درمان نمی‌شود (و بنابراین نمی‌توانند نیاز به زایمان زودرس را در این شرایط کاهش دهند).[۹۶]

پروژستوژن‌ها
[ویرایش]

پروژستوژن‌ها - که اغلب به شکل پروژسترون واژینال[۱۱۷] یا هیدروکسی پروژسترون کاپروات تجویز می‌شوند - عضلات رحم را شل می‌کنند، طول دهانه رحم را حفظ می‌کنند و دارای خواص ضدالتهابی هستند؛ همه این موارد باعث ایجاد تغییرات فیزیولوژیکی و آناتومیکی می‌شوند که در کاهش زایمان زودرس مفید تلقی می‌شوند. دو متاآنالیز نشان دادند در زنانی که سابقه زایمان زودرس داشته‌اند، خطر زایمان زودرس به میزان ۴۰ تا ۵۵ درصد کاهش یافته است.[۱۱۸][۱۱۹]

مصرف مکمل پروژستوژن همچنین باعث کاهش دفعات زایمان زودرس در بارداری‌هایی می‌شود که در آنها طول دهانه رحم کوتاه است.[۱۲۰] دهانه رحم کوتاه به دهانه‌ای گفته می‌شود که طول آن کمتر از ۲۵ میلی‌متر باشد و در سه‌ماهه میانی بارداری، طی ارزیابی طول دهانه رحم از طریق ترانس‌واژینال تشخیص داده شود.[۱۲۱] بااین‌حال، پروژستوژن‌ها در همه جمعیت‌ها مؤثر نیستند، برای مثال، مطالعه‌ای که بر روی بارداری‌های دوقلویی انجام شد، هیچ مزیتی را نشان نداد.[۱۲۲] علیرغم پژوهش‌های گسترده در رابطه با اثربخشی پروژستوژن، عدم قطعیت‌هایی در مورد انواع پروژسترون و روش‌های تجویز آن همچنان باقی مانده است.[۱۲۳]

سرکلاژ دهانه رحم
[ویرایش]

در آماده‌سازی برای زایمان، دهانه رحم زن کوتاه می‌شود. کوتاه شدن نارس دهانه رحم با زایمان زودرس مرتبط است و با اولتراسونوگرافی قابل تشخیص است. سرکلاژ دهانه رحم، یک مداخله جراحی است که در آن بخیه‌ای دور دهانه رحم زده می‌شود تا از کوتاه و گشاد شدن آن پیشگیری شود. مطالعات متعددی برای ارزیابی ارزش سرکلاژ دهانه رحم انجام شده است و به نظر می‌رسد این پروسیجر در درجه اول برای زنانی که دهانه رحم کوتاه و سابقه زایمان زودرس دارند، مفید است.[۱۲۰][۱۲۴] به جای سرکلاژ پیشگیرانه، زنان در معرض خطر می‌توانند در دوران بارداری با سونوگرافی تحت نظر قرار گیرند و هنگامی که کوتاه شدن دهانه رحم مشاهده شد، سرکلاژ را انجام دهند.[۹۶]

درمان

[ویرایش]
زایمان زودرس در ۳۲ هفته و ۴ روز، با وزن ۲۰۰۰ گرم متصل به تجهیزات پزشکی

مداخلات سطح سوم برای زنانی انجام می‌شود که در آستانه زایمان نارس، پارگی کیسه آب یا خون‌ریزی نارس هستند. استفاده از تست فیبرونکتین و اولتراسونوگرافی، صحت تشخیص را بهبود می‌بخشد و تشخیص‌های مثبت کاذب را کاهش می‌دهد. اگرچه درمان‌هایی که برای جلوگیری از زایمان زودهنگام که در آن دیلاتاسیون و افاسمان پیشرونده دهانه رحم وجود دارد، برای به دست آوردن زمان کافی جهت رشد و بلوغ بیشتر جنین مؤثر نخواهد بود، اما ممکن است زایمان را به اندازه کافی به تعویق بیندازد تا مادر به یک مرکز تخصصی مجهز به کادر درمانی و تجهیزات لازم برای مدیریت زایمان‌های نارس منتقل شود.[۱۲۵] در بیمارستان، زنان از طریق تزریق داخل وریدی هیدراته می‌شوند (زیرا کم‌آبی بدن می‌تواند منجر به انقباضات نارس رحمی شود).[۱۲۶]

اگر نوزادی هنگام تولد دچار ایست قلبی شود و سن بارداری او کمتر از ۲۲ تا ۲۴ هفته باشد، تلاش برای احیا معمولاً توصیه نمی‌شود.[۱۲۷]

استروئیدها

[ویرایش]

نوزادان بسیار نارس ممکن است ریه‌های تکامل‌یافته‌ای نداشته باشند زیرا هنوز سورفاکتانت تولید نمی‌کنند. این وضعیت می‌تواند به‌طور مستقیم منجر به بروز سندرم زجر تنفسی در نوزاد شود، این سندرم، همچنین بیماری غشای هیالین نامیده می‌شود. به منظور کاهش خطر این پیامد، اغلب مادران بارداری که پیش‌از هفته ۳۴ بارداری در معرض خطر زایمان نارس هستند، حداقل یک دوره گلوکوکورتیکوئید، یک استروئید پیش‌از زایمان که از سد جفت عبور می‌کند و تولید سورفاکتانت را در ریه‌های نوزاد تحریک می‌کند، دریافت می‌کنند.[۱۶] همچنین، استفاده از استروئید تا هفته ۳۷ بارداری توسط کنگره متخصصان زنان و زایمان آمریکا توصیه شده است.[۱۶] گلوکوکورتیکوئیدهای تیپیکال که در این شرایط تجویز می‌شوند، بتامتازون یا دگزامتازون هستند، که اغلب زمانی تجویز می‌شوند که بارداری در هفته ۲۳ به مرحله‌ای رسیده که قابلیت زنده ماندن دارد.[نیازمند منبع]

در مواردی که تولد نارس قریب‌الوقوع است، ممکن است ۱۲ تا ۲۴ ساعت پیش‌از زایمان مورد انتظار، یک دوره دوم از استروئیدهای «نجات» تجویز شود. هنوز هم نگرانی‌هایی در مورد کارآمدی و عوارض جانبی مصرف دوره دوم استروئیدها وجود دارد، اما عواقب RDS آنقدر شدید است که اغلب تصور می‌شود دوره دوم ارزش خطر کردن را دارد. یک مرور کاکرین در سال ۲۰۱۵ (که در سال ۲۰۲۲ به‌روز شد) از استفاده از دوز (های) مکرر کورتیکواستروئیدهای پره‌ناتال برای زنانی که هفت روز یا بیشتر پس‌از دریافت دوره اولیه، همچنان در معرض خطر زایمان زودرس هستند، پشتیبانی می‌کند.[۱۲۸]

یک مرور کاکرین که در سال ۲۰۲۰ انجام شد، استفاده از یک دوره تجویز کورتیکواستروئیدهای پیش‌از زایمان را برای تسریع بلوغ ریوی جنین در زنانی که در معرض خطر زایمان زودرس هستند، توصیه می‌کند. درمان با کورتیکواستروئیدهای پیش‌از زایمان، خطر مرگ‌ومیر پری‌ناتال، مرگ‌ومیر نوزادان و سندرم زجر تنفسی را کاهش داده و احتمالاً از خطر IVH می‌کاهد.[۱۲۹]

نگرانی‌ها در مورد عوارض جانبی کورتیکواستروئیدهای پره‌ناتال شامل افزایش خطر عفونت مادر، مشکل در کنترل دیابت و تأثیرات احتمالی طولانی‌مدت بر پیامدهای تکامل سیستم عصبی نوزادان است. بحث‌های مداومی در مورد زمان تجویز استروئیدها (یعنی فقط پیش‌از زایمان یا پس‌از زایمان) و مدت زمان مصرف آنها (یعنی یک دوره یا تجویز مکرر) وجود دارد. با وجود این ابهامات، اجماع نظر بر این است که مزایای یک دوره مصرف گلوکوکورتیکواستروئیدهای پره‌ناتال به مراتب بیشتر از خطرات احتمالی آن است.[۱۳۰][۱۳۱][۱۳۲]

آنتی‌بیوتیک‌ها

[ویرایش]

تجویز روتین آنتی‌بیوتیک‌ها به همه زنانی که در معرض خطر زایمان نارس هستند، خطر ابتلای نوزاد به استرپتوکوک گروه B را کاهش داده و ثابت شده که نرخ مورتالیتی مرتبط را نیز کم می‌کند.[۱۳۳]

وقتی کیسه آب زودتر از موعد (نارس) پاره می‌شود، متخصص مامایی به دنبال پیشرفت زایمان و علائم عفونت می‌شود. نشان داده شده است که تجویز آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه در شرایط پارگی کیسه آب در سن بارداری کمتر از ۳۴ هفته، بارداری را طولانی‌تر کرده و موربیدیتی نوزادی را کاهش می‌دهد.[۱۳۴] به دلیل نگرانی در مورد انتروکولیت نکروزان، مصرف آموکسی‌سیلین یا اریترومایسین توصیه شده است، اما مصرف آموکسی‌سیلین + کلاوولانیک اسید (کو-آموکسی‌کلاو) توصیه نمی‌شود.[۱۳۴]

توکولیز

[ویرایش]

برخی از داروها ممکن است برای به تأخیر انداختن زایمان مفید باشند، از جمله: داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی، مسدودکننده‌های کانال کلسیم، بتا میمتیک‌ها و آتوسیبان.[۱۳۵] درمان با توکولیز، به ندرت زایمان را بیش از ۲۴ تا ۴۸ ساعت به تأخیر می‌اندازد.[۱۳۶] بااین‌حال، این تأخیر ممکن است برای انتقال زن باردار به یک مرکز تخصصی جهت مدیریت زایمان‌های نارس و تجویز کورتیکواستروئیدها بخ منظور کاهش نارسی اندام‌های نوزاد کافی باشد. متاآنالیزها نشان می‌دهند که مسدودکننده‌های کانال کلسیم و یک آنتاگونیست اکسی‌توسین می‌توانند زایمان را ۲ تا ۷ روز به تأخیر بیندازند، و داروهای بتا-۲-آگونیست زایمان را ۴۸ ساعت به تأخیر می‌اندازند اما عوارض جانبی بیشتری دارند.[۹۶][۱۳۷] به نظر نمی‌رسد سولفات منیزیم برای پیشگیری از زایمان زودرس مفید باشد.[۱۳۸] بااین‌حال، استفاده از آن پیش‌از زایمان به نظر می‌رسد خطر فلج مغزی را کاهش می‌دهد.[۱۳۹]

روش زایمان

[ویرایش]

استفاده روتین از زایمان سزارین برای زایمان زودهنگام در نوزادان بسیار کم وزن هنگام تولد بحث‌برانگیز است،[۱۴۰] و تصمیم‌گیری در مورد روش و زمان زایمان احتمالاً باید به‌صورت موردی انجام شود.

مراقبت نوزادان

[ویرایش]
انکوباتور برای نوزاد نارس

در کشورهای توسعه‌یافته، نوزادان نارس معمولاً در بخش مراقبت ویژه نوزادان[پ] نگهداری می‌شوند. پزشکانی که در مراقبت از نوزادان بسیار بیمار یا نارس تخصص دارند، به‌عنوان متخصص نوزادان شناخته می‌شوند. در NICU، نوزادان نارس زیر گرم‌کننده‌های تابشی یا داخل بخش مراقبت ویژه نوزادان (که همچنین به آنها ایزولت نیز گفته می‌شود) نگهداری می‌شوند، انکوباتورها گهواره‌هایی هستند که در محفظه‌های پلاستیکی همراه با تجهیزات کنترل آب و هوا قرار دارند و برای گرم نگه داشتن نوزادان و محدود کردن تماس آنها با میکروب‌ها طراحی شده‌اند. مراقبت‌های ویژه نوزادان در عصر حاضر، شامل اندازه‌گیری‌های پیچیده دما، تنفس، عملکرد قلب، اکسیژن‌رسانی و فعالیت مغز است. پس‌از زایمان، استفاده از پوشش‌های پلاستیکی یا تشک‌های گرم برای گرم نگه داشتن نوزاد در مسیر انتقال به NICU مفید است.[۱۴۱] درمان‌ها ممکن است شامل مایعات و تغذیه از طریق کاتترهای داخل وریدی، مکمل اکسیژن، پشتیبانی از طریق تهویه مکانیکی و داروها باشد.[۱۴۲][نیازمند به‌روزرسانی است] در کشورهای در حال توسعه که تجهیزات پیشرفته و حتی برق ممکن است در دسترس یا قابل اعتماد نباشند، اقدامات ساده‌ای مانند مراقبت کانگورویی (گرم کردن نوزاد از طریق تماس پوست به پوست)، تشویق به شیردهی و اقدامات اولیه کنترل عفونت می‌تواند به‌طور قابل توجهی موربیدیتی و مورتالیتی نوزادان نارس را کاهش دهد. مراقبت کانگورویی[ت] می‌تواند خطر سپسیس نوزادی، هیپوترمی، هیپوگلیسمی را کاهش داده و شیردهی انحصاری را افزایش دهد.[۱۴۳] همچنین می‌توان از چراغ‌های بیلی برای درمان زردی نوزاد[ث] (هیپربیلیروبینمی) استفاده کرد.

به منظور پیشگیری از کم‌آبی بدن، می‌توان آب را با احتیاط تأمین کرد، اما نه به حدی که خطر عوارض جانبی را افزایش دهد.[۱۴۴]

پشتیبانی تنفسی

[ویرایش]

از نظر پشتیبانی تنفسی، ممکن است تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در خطر مرگ‌ومیر یا بیماری‌های مزمن ریوی میان کانولای بینی با جریان بالا[ج] و فشار مثبت مداوم راه هوایی[چ] یا تهویه با فشار مثبت متناوب از راه بینی وجود نداشته باشد.[۱۴۵] برای نوزادان بسیار نارس (متولدشده پیش‌از هفته ۲۸ بارداری)، هدف قرار دادن محدوده اشباع اکسیژن بالاتر در مقایسه با محدوده اشباع اکسیژن پائین‌تر، تفاوتی اندک یا عدم تفاوت در خطر کلی مرگ‌ومیر یا معلولیت اساسی ایجاد می‌کند.[۱۴۶] نشان داده شده است که نوزادان متولدشده پیش‌از هفته ۳۲ بارداری، در صورتی که بلافاصله پس‌از تولد CPAP دریافت کنند، در مقایسه با دریافت مراقبت‌های حمایتی یا ونتیلاسیون کمکی، کمتر در معرض خطر مرگ‌ومیر ناشی از دیسپلازی برونکوپولمونری هستند.[۱۴۷]

شواهد کافی مبنی بر قرار دادن یا عدم قرار دادن دوقلوهای نارس و پایدار در یک گهواره یا انکوباتور (خوابیدن کنار هم) وجود ندارد.[۱۴۸]

تغذیه

[ویرایش]

تأمین نیازهای تغذیه‌ای مناسب نوزادان نارس برای سلامت طولانی‌مدت آنها مهم است. مراقبت مطلوب ممکن است نیازمند ایجاد تعادل بین تأمین نیازهای تغذیه‌ای و پیشگیری از عوارض مربوط به تغذیه باشد. نرخ رشد ایده‌آل مشخص نیست؛ بااین‌حال، نوزادان نارس معمولاً در مقایسه با نوزادانی که در دوران ترم کامل متولد می‌شوند، به انرژی بیشتری نیاز دارند.[۱۴۹] مقدار توصیه‌شده شیر اغلب بر اساس نیازهای تقریبی تغذیه‌ای جنینی با سن مشابه که در معرض خطر نیست، تجویز می‌شود.[۱۵۰] دستگاه گوارش[ح] نارس، وضعیت‌های پزشکی (یا کوموربیدیتی‌ها)، خطر آسپیراسیون شیر و انتروکولیت نکروزان ممکن است منجر به مشکلاتی در تأمین این نیاز بالای تغذیه‌ای شود، بسیاری از نوزادان نارس دچار کمبودهای تغذیه‌ای هستند که ممکن است باعث محدودیت‌های رشد شود.[۱۵۰] علاوه‌بر این، نوزادان نارس بسیار کوچک نمی‌توانند مکیدن، بلعیدن و تنفس را هماهنگ کنند.[۱۵۱] تحمل تغذیه کامل روده‌ای (حجم تجویزشده شیر یا شیرخشک) یک اولویت در مراقبت‌های نوزادی است زیرا این امر خطرات مرتبط با کاتترهای وریدی از جمله عفونت را کاهش می‌دهد و ممکن است مدت زمانی را که نوزاد به مراقبت‌های تخصصی در بیمارستان نیاز دارد، کاهش دهد.[۱۵۰] می‌توان از راهکارهای متفاوتی برای بهینه‌سازی تغذیه نوزادان نارس استفاده کرد. نوع شیر/شیرخشک و تقویت‌کننده‌ها، روش مصرف (از طریق دهان، لوله، کاتتر وریدی)، زمان تغذیه، مقدار شیر، تغذیه پیوسته یا متناوب، و مدیریت محتویات باقی‌مانده معده، همگی توسط تیم مراقبت از نوزادان هنگام بهینه‌سازی مراقبت در نظر گرفته می‌شوند. شواهد حاصل از کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی‌شده با کیفیت بالا عموماً در این زمینه نسبتاً ضعیف است و به همین دلیل، بخش‌های مختلف مراقبت‌های ویژه نوزادان ممکن است شیوه‌های متفاوتی داشته باشند و این امر منجر به تنوع نسبتاً زیادی در شیوه عمل می‌شود. همچنین مراقبت از نوزادان نارس در کشورهای مختلف، متفاوت است و به منابع موجود بستگی دارد.[۱۵۰]

شیر مادر و شیرخشک

[ویرایش]

آکادمی طب کودکان آمریکا، تغذیه نوزادان نارس با شیر مادر را توصیه کرد و به این نتیجه رسید که این کار «تأثیرات مفید کوتاه‌مدت و طولانی‌مدت قابل توجهی» دارد از جمله کاهش نرخ بروز انتروکولیت نکروزان[خ].[۱۵۲] Iدر غیاب شواهد حاصل از کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده در خصوص تأثیرات تغذیه نوزادان نارس با شیرخشک در مقایسه با شیر مادر خود، داده‌های جمع‌آوری‌شده از دیگر انواع مطالعات نشان می‌دهد که شیر مادر احتمالاً از نظر رشد و تکامل نوزاد، مزایایی نسبت به شیرخشک دارد.[۱۵۳][۱۴۹] همچنین شیر اهداکنندگان انسانی، نرخ ابتلا به NEC را در نوزادان بسیار کم‌وزن هنگام تولد و نوزادان بسیار نارس به نصف کاهش می‌دهد.[۲۳]

شیر مادر یا شیرخشک به‌تنهایی ممکن است برای تأمین نیازهای تغذیه‌ای برخی از نوزادان نارس کافی نباشد. غنی‌سازی شیر مادر یا شیرخشک با افزودن مواد مغذی اضافی، رویکردی است که اغلب برای تغذیه نوزادان نارس به کار گرفته می‌شود، با این هدف که نیاز تغذیه‌ای بالای آنها را تأمین کند[۱۴۹] برای تعیین اثربخشی غنی‌سازی، انجام کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی و کنترل‌شده با کیفیت بالا ضروری است.[۱۵۴] مشخص نیست که غنی‌سازی شیر مادر پیامدهای نوزادان نارس را بهبود می‌بخشد یا خیر، هرچند ممکن است باعث تسریع رشد شود.[۱۵۴] تکمیل شیر مادر با پروتئین اضافی ممکن است رشد کوتاه‌مدت را افزایش دهد، اما تأثیرات طولانی‌مدت‌تر آن بر ترکیب بدن، رشد و تکامل مغز نامشخص است.[۱۵۵][۱۵۶] شیرخشک با پروتئین بالاتر (۳ تا ۴ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) ممکن است برای افزایش وزن نوزادان کم‌وزن هنگام تولد که با شیرخشک تغذیه می‌شوند، مؤثرتر از شیرخشک با پروتئین پائین (کمتر از ۳ گرم به ازای هر کیلوگرم در روز) باشد.[۱۵۷] شواهد کافی در مورد تأثیر تکمیل شیر مادر با کربوهیدرات،[۱۵۸] چربی،[۱۵۹][۱۶۰] و اسیدآمینه‌های شاخه‌دار بر رشد نوزادان نارس وجود ندارد.[۱۶۱] برعکس، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد نوزادان نارس که نمی‌توانند از شیر مادر تغذیه کنند، اگر فقط با شیرخشک رقیق‌شده تغذیه شوند، در مقایسه با شیرخشک با غلظت کامل، ممکن است بهتر رشد کنند، اما شواهد کارآزمایی بالینی همچنان نامطمئن است.[۱۶۲]

تنظیم اختصاصی مواد مغذی و مقادیر مورد استفاده برای غنی‌سازی شیر تغذیه‌ای روده‌ای در نوزادان بسیار کم‌وزن هنگام تولد ممکن است منجر به افزایش وزن و رشد کوتاه‌مدت بهتری شود، اما شواهد در مورد پیامدهای طولانی‌مدت و خطر بیماری‌های جدی و مرگ‌ومیر نامطمئن است.[۱۶۳] این امر شامل غنی‌سازی هدفمند (تنظیم سطح مواد مغذی در پاسخ به نتایج تست شیر مادر) و غنی‌سازی قابل تنظیم (افزودن مواد مغذی بر اساس تست نوزاد) می‌شود.[۱۶۳]

تقویت‌کننده‌های حاوی چند ماده مغذی که برای غنی‌سازی شیر مادر و شیرخشک استفاده می‌شوند، به‌طور سنتی از شیر گاو گرفته شده‌اند.[۱۶۴] تقویت‌کننده‌های مشتق‌شده از انسان در دسترس است؛ بااین‌حال، شواهد حاصل از کارآزمایی‌های بالینی نامطمئن است و مشخص نیست که تفاوتی میان تقویت‌کننده‌های مشتق‌شده از انسان و تقویت‌کننده‌های مشتق‌شده از گاو از نظر افزایش وزن نوزادان، عدم تحمل تغذیه، عفونت‌ها یا خطر مرگ‌ومیر وجود دارد یا خیر.[۱۶۴]

زمان‌بندی تغذیه

[ویرایش]

برای نوزادان بسیار نارس، اکثر مراکز مراقبت از نوزادان، تغذیه با شیر را به تدریج آغاز می‌کنند، نه اینکه بلافاصله تغذیه روده‌ای کامل را شروع کنند؛ بااین‌حال، مشخص نیست که شروع زودهنگام تغذیه روده‌ای کامل بر خطر ابتلا به انتروکولیت نکروزان تأثیر می‌گذارد یا خیر.[۱۵۰] در این موارد، نوزاد نارس بخش عمده‌ای از تغذیه و مایعات خود را به‌صورت داخل وریدی دریافت می‌کند. حجم شیر معمولاً به تدریج در طول هفته‌های بعد افزایش می‌یابد.[۱۵۰] پژوهش در مورد زمان‌بندی ایده‌آل برای تغذیه روده‌ای و اینکه به تأخیر انداختن تغذیه روده‌ای یا شروع تدریجی تغذیه روده‌ای در بهبود رشد نوزادان نارس یا نوزادان کم‌وزن هنگام تولد مفید است یا خیر، مورد نیاز است.[۱۵۰] علاوه‌بر این، زمان‌بندی ایده‌آل تغذیه روده‌ای برای پیشگیری از عوارض جانبی مانند انتروکولیت نکروزان یا مورتالیتی در نوزادان نارس که نیاز به ترانسفیوژن گلبول قرمز فشرده دارند، مشخص نیست.[۱۶۵] معایب بالقوه رویکرد تدریجی‌تر به تغذیه نوزادان نارس که با شیر کمتر در روده همراه است، شامل ترشح آهسته‌تر هورمون‌ها از دستگاه گوارش و تحرک روده و کلونیزاسیون آهسته‌تر میکروبی روده است.[۱۵۰]

در رابطه با زمان شروع شیر غنی‌شده، نوزادان نارس اغلب زمانی با شیر/ شیرخشک غنی‌شده تغذیه می‌شوند که میزان مصرف آنها به ۱۰۰ میلی‌لیتر/کیلوگرم از وزن بدنشان برسد. برخی دیگر از متخصصان نوزادان معتقدند که شروع زودهنگام تغذیه نوزاد نارس با شیر غنی‌شده برای بهبود دریافت مواد مغذی مفید است.[۱۶۶] خطرات عدم تحمل تغذیه و انتروکولیت نکروزان مرتبط با غنی‌سازی زودهنگام شیر مادر در مقایسه با غنی‌سازی دیرهنگام آن مشخص نیست.[۱۶۶] هنگامی که نوزاد بتواند از بیمارستان به خانه برود، شواهد محدودی برای حمایت از تجویز شیرخشک مخصوص نوزادان نارس (غنی‌شده) وجود دارد.[۱۶۷]

تغذیه متناوب در مقایسه با تغذیه پیوسته

[ویرایش]

برای نوزادانی که وزن آنها کمتر از ۱۵۰۰ گرم است، معمولاً تغذیه با لوله ضروری است.[۱۵۱] برای نوزادانی که وزن آنها کمتر از ۱۵۰۰ گرم است، معمولاً تغذیه با لوله ضروری است.[۱۵۱] در موارد خاص، گاهی تغذیه پیوسته از طریق نازوگاستریک ترجیح داده می‌شود. شواهد با قطعیت پائین تا بسیار پائین وجود دارد که نشان می‌دهد نوزادان کم‌وزن هنگام تولد که تغذیه پیوسته از طریق نازوگاستریک دریافت می‌کنند، ممکن است دیرتر از نوزادانی که به‌صورت متناوب تغذیه می‌شوند، به معیار تحمل تغذیه کامل روده‌ای برسند و مشخص نیست که تغذیه پیوسته بر افزایش وزن یا تعداد وقفه‌ها در تغذیه تأثیری دارد یا خیر.[۱۵۱] تغذیه پیوسته ممکن است تأثیری اندک تا عدم تأثیر بر رشد قد یا دور سر داشته باشد و تأثیرات تغذیه پیوسته بر خطر ابتلا به انتروکولیت نکروزان مشخص نیست.[۱۵۱]

از آنجایی که نوزادان نارس مبتلا به بیماری رفلاکس گاستروازوفاژیال مکانیسم ضد رفلاکس کاملی ندارند، تصمیم‌گیری در مورد مؤثرترین رویکرد تغذیه‌ای برای آنها مهم است. مشخص نیست که تغذیه پیوسته از طریق لوله اینتراگاستریک در مقایسه با تغذیه متناوب از طریق لوله اینتراگاستریک برای تغذیه نوزادان نارس مبتلا به بیماری رفلاکس گاستروازوفاژیال مؤثرتر است یا خیر.[۱۶۸]

برای نوزادانی که از مزیت تغذیه متناوب بولوس بهره‌مند می‌شوند، ممکن است در برخی از نوزادان با استفاده از روش «تغذیه با فشار» و با استفاده از سرنگ، شیر یا شیرخشک را به آرامی به معده نوزاد برسانند. به برخی دیگر ممکن است با استفاده از سیستم تغذیه گرانشی غذا داده شود، به این صورت که سرنگ به‌طور مستقیم به یک لوله متصل شده و شیر یا شیرخشک با کمک قطره میکروست وارد معده نوزاد می‌شود. بر اساس مطالعات پزشکی مشخص نیست کدام رویکرد به تغذیه متناوب بولوس مؤثرتر است یا عوارض جانبی مانند آپنه، برادی‌کاردی یا اپیزودهای عدم اشباع اکسیژن را کاهش می‌دهد.[۱۶۹][۱۷۰]

تغذیه با حجم بالا

[ویرایش]

تغذیه روده‌ای با حجم بالا (بیش‌از ۱۸۰ میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرم در روز) از شیر مادر یا شیرخشک غنی‌شده یا غنی‌نشده ممکن است باعث افزایش وزن نوزاد نارس در طول مدت بستری شود، بااین‌حال، شواهد کافی برای تعیین اینکه این رویکرد رشد نوزاد و دیگر پیامدهای بالینی از جمله طول مدت بستری در بیمارستان را بهبود می‌بخشد یا خیر، وجود ندارد.[۱۴۹] خطرات یا عوارض جانبی مرتبط با تغذیه روده‌ای با حجم بالا در نوزادان نارس، از جمله پنومونی ناشی از آسپیراسیون، رفلاکس، آپنه و اپیزودهای ناگهانی عدم اشباع اکسیژن، در کارآزمایی‌های بررسی‌شده در مرور سیستماتیک سال ۲۰۲۱ گزارش نشده است.[۱۴۹]

تغذیه وریدی

[ویرایش]

برای نوزادان نارس که پس‌از هفته ۳۴ بارداری متولد می‌شوند («نوزادان نارس دیرهنگام») که به شدت بیمار هستند و نمی‌توانند شیر را تحمل کنند، شواهد ضعیفی وجود دارد که نشان می‌دهد افزودن اسیدآمینه‌ها و چربی‌ها به تغذیه داخل وریدی نوزاد در یک مقطع زمانی دیرتر (۷۲ ساعت یا بیشتر از زمان پذیرش در بیمارستان) در مقایسه با افزودن آنها در یک مقطع زمانی زودتر (کمتر از ۷۲ ساعت از زمان پذیرش در بیمارستان) با مزیت بیشتری برای نوزادان همراه است، بااین‌حال، پژوهش‌های بیشتری برای درک زمان‌بندی ایده‌آل برای شروع تغذیه داخل وریدی مورد نیاز است.[۱۷۱]

محتویات باقی‌مانده معده

[ویرایش]

برای نوزادان نارس در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان که از طریق گاواژ تغذیه می‌شوند، پایش حجم و رنگ محتویات باقی‌مانده معده، شیر و ترشحات دستگاه گوارش که پس‌از مدت زمان مشخصی در معده باقی می‌مانند، یک رویه مراقبتی استاندارد و شایع است.[۱۷۲] محتویات باقی‌مانده معده اغلب حاوی اسید معده، هورمون‌ها، آنزیم‌ها و دیگر موادی است که ممکن است به بهبود هضم و تحرک دستگاه گوارش کمک کند.[۱۷۲] آنالیز محتویات باقی‌مانده معده می‌تواند به تعیین زمان تغذیه کمک کند.[۱۷۲] افزایش حجم محتویات باقی‌مانده معده ممکن است نشان‌دهنده عدم تحمل تغذیه یا علامت اولیه انتروکولیت نکروزان باشد.[۱۷۲] افزایش حجم محتویات باقی‌مانده معده همچنین ممکن است ناشی از سیستم گوارشی تکامل‌نیافته‌ای باشد که منجر به تخلیه آهسته‌تر معده یا حرکت شیر در دستگاه گوارش می‌شود، یا به دلیل کاهش ترشحات هورمونی یا آنزیمی از دستگاه گوارش، رفلاکس دئودنوگاستریک، شیرخشک، داروها و/یا بیماری باشد.[۱۷۲] تصمیم بالینی برای دور انداختن محتویات باقی‌مانده معده (در مقایسه با بازگرداندن آن به معده) اغلب به‌صورت فردی و بر اساس کمیّت و کیفیت این باقی‌مانده‌ها اتخاذ می‌شود.[۱۷۲] برخی از متخصصان، همچنین پیشنهاد می‌کنند که شیر تازه یا شیر دلمه‌شده و آسپیراسیون‌های آغشته به صفرا جایگزین شوند، اما باقی‌مانده‌های خونریزی‌دهنده جایگزین نشوند.[۱۷۲] شواهدی برای تأیید یا رد عمل بازگرداندن محتویات باقی‌مانده معده به نوزادان نارس وجود ندارد.[۱۷۲]

هیپوناترمی و هیپرناترمی

[ویرایش]

عدم تعادل سدیم (هیپوناترمی و هیپرناترمی) در نوزادان نارس شایع است.[۱۷۳] هیپرناترمی (سطح سدیم سرمی بیش از ۱۴۵ تا ۱۵۰ میلی‌مول/لیتر) در اوایل تولد در نوزادان نارس شایع است و خطر هیپوناترمی (سطح سدیم کمتر از ۱۳۵ نانومول/لیتر) در صورت عدم درمان و عدم استفاده از رویکردهای پیشگیرانه، پس‌از حدود یک هفته از تولد افزایش می‌یابد.[۱۷۳] پیشگیری از عوارض مرتبط با عدم تعادل سدیم، بخشی از مراقبت‌های استاندارد نوزادان نارس است و شامل پایش دقیق آب و سدیم داده‌شده به نوزاد می‌شود.[۱۷۳] دوز مطلوب سدیم که بلافاصله پس‌از تولد (روز اول) باید داده شود، مشخص نیست و پژوهش‌های بیشتری برای درک رویکرد مدیریتی ایده‌آل مورد نیاز است.[۱۷۳]

ارزیابی شنوایی

[ویرایش]

کمیته مشترک شنوایی نوزادان[د] اظهار می‌کند که نوزادان نارس که برای مدت طولانی در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان بستری هستند، باید پیش‌از ترخیص از بیمارستان، تحت ارزیابی شنوایی‌سنجی تشخیصی قرار بگیرند.[۱۷۴] نوزادان سالم از یک جدول زمانی ۱-۲-۳ ماهه پیروی می‌کنند که در آن غربالگری، تشخیص و مداخله برای کم‌شنوایی انجام می‌شود. بااین‌حال، برای نوزادان بسیار نارس، ممکن است به دلایل مختلف، انجام غربالگری شنوایی در سن یک ماهگی امکان‌پذیر نباشد. به محض اینکه وضعیت نوزاد پایدار شد، باید ارزیابی شنوایی‌سنجی انجام شود. برای نوزادان نارس بستری در NICU، تست پاسخ شنوایی ساقه مغز[ذ] توصیه می‌شود. اگر نوزاد در غربالگری موفق نباشد، باید برای ارزیابی شنوایی به متخصص شنوایی‌سنجی ارجاع داده شود.[۱۷۴] اگر نوزاد به مدت کمتر از پنج روز تحت درمان با آمینوگلیکوزیدهایی مانند جنتامایسین قرار گیرد، باید تحت نظر باشد و ۶ تا ۷ ماه پس‌از ترخیص از بیمارستان جهت اطمینان از عدم وجود کم‌شنوایی با شروع دیرهنگام ناشی از مصرف دارو، پیگیری شود.[۱۷۴]

پیامدها و پیش‌آگهی

[ویرایش]
نرخ بقا (survival) در نوزادان نارس[۱۷۵][۱۷۶][۱۷۷][۱۷۸][۱۷۹][۱۸۰]

زایمان‌های زودرس می‌تواند منجر به طیف وسیعی از مشکلات از جمله مورتالیتی و تأخیر در رشد جسمی و روانی شود.[۱۸۱][۱۸۲]

مورتالیتی و موربیدیتی

[ویرایش]

در ایالات متحده که بسیاری از عفونت‌های نوزادی و دیگر علل مرگ‌ومیر نوزادان به‌طور چشمگیری کاهش یافته است، پره‌ماچوریتی با ۲۵٪، عامل اصلی مورتالیتی نوزادان به‌شمار می‌رود.[۱۸۳] نوزادان نارس همچنین در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به مشکلات جدی و مزمن سلامت در آینده هستند که در ادامه مورد بحث قرار گرفته است.

زودترین سن بارداری که در آن نوزاد حداقل ۵۰٪ شانس بقا دارد، تحت عنوان قابلیت زنده ماندن شناخته می‌شود. با بهبود مراقبت‌های NICU در طول ۴۰ سال گذشته، قابلیت زنده ماندن به تقریباً ۲۴ هفته کاهش یافته است.[۱۸۴][۱۸۵] اکثر نوزادانی که می‌میرند و ۴۰٪ از نوزادان بزرگ‌تری که می‌میرند، میان ۲۰ تا ۲۵٫۹ هفته (سن بارداری) و در طول سه‌ماهه دوم به دنیا آمده‌اند.[۲۱]

از آنجایی که خطر آسیب مغزی و تأخیر در رشد در این حد آستانه، حتی اگر نوزاد زنده بماند، قابل توجه است، بحث‌های اخلاقی بر سر میزان تهاجمی بودن مراقبت‌های ارائه‌شده به چنین نوزادانی وجود دارد. همچنین قابلیت زنده ماندن به عاملی در بحث سقط جنین تبدیل شده است.[۱۸۶]

خطرات خاص برای نوزاد نارس

[ویرایش]

نوزادان نارس معمولاً علائم فیزیکی پره‌ماچوریتی را به نسبت معکوس با سن بارداری نشان می‌دهند. در نتیجه، آنها در معرض خطر مشکلات طبی متعددی هستند که بر سیستم‌های مختلف بدن تأثیر می‌گذارند.

  • مشکلات نورولوژیکی می‌تواند شامل آپنه پره‌ماچوریتی، انسفالوپاتی هیپوکسیک-ایسکمیک[ر]، رتینوپاتی پره‌ماچوریتی[ز],[۱۸۷] ناتوانی رشدی، پرآمونیاکی گذرای نوزادی[ژ]، فلج مغزی، و خون‌ریزی داخل بطنی باشد که مورد اخیر ۲۵٪ از نوزادان نارس، معمولاً پیش‌از هفته ۳۲ بارداری را تحت تأثیر قرار می‌دهد.[۱۸۸] خون‌ریزی‌های خفیف مغزی معمولاً عوارض ماندگار کمی بر جای می‌گذارند یا اصلاً عارضه‌ای ندارند، اما خون‌ریزی‌های شدید اغلب منجر به آسیب مغزی یا حتی مرگ‌ومیر می‌شوند.[۱۸۸] مشکلات تکامل سیستم عصبی با کمبود هورمون‌های تیروئید مادر، زمانی که تیروئید خود نوزاد قادر به تأمین نیازهای پس‌از زایمان نیست، مرتبط دانسته شده‌اند.[۱۸۹]
  • عوارض قلبی‌عروقی ممکن است ناشی از بسته نشدن مجرای شریانی پس‌از تولد باشد: مجرای شریانی باز[س].
  • مشکلات تنفسی، به‌ویژه سندرم زجر تنفسی (RDS یا IRDS) (که پیش‌از این بیماری غشای هیالین نامیده می‌شد) شایع است. مشکل دیگر می‌تواند دیسپلازی برونکوپولمونری یا BPD، نوعی بیماری مزمن ریه، باشد.
  • مشکلات گوارشی و متابولیک می‌تواند ناشی از هیپوگلیسمی نوزادی، مشکلات تغذیه‌ای، راشیتیسم ناشی از پره‌ماچوریتی، هیپوکلسمی، فتق اینگوئینال و انتروکولیت نکروزان باشد.
  • عوارض خونی شامل کم‌خونی ناشی از پره‌ماچوریتی، ترومبوسیتوپنی و هیپربیلیروبینمی (زردی) است که می‌تواند منجر به کرنیکتروس شود.
  • عفونت، از جمله سپسیس، پنومونی و عفونت مجاری ادراری[ش].[۱]

بقا

[ویرایش]

طبق آمار سال ۲۰۱۶، شانس بقا در سن بارداری ۲۲ هفته حدود ۶٪، در هفته ۲۳ حدود ۲۶٪، در هفته ۲۴ حدود ۵۵٪ و در هفته ۲۵ حدود ۷۲٪ است.[۱۹۰] بر اساس آمار سال ۲۰۱۹، با درمان گسترده، تا ۳۰٪ از نوزادانی که در هفته ۲۲ بارداری زنده می‌مانند، در طولانی‌مدت نیز نجات می‌یابند.[۱۹۱] شانس بقا بدون مشکلات طولانی‌مدت کمتر است.[۲۴] از میان کسانی که پس‌از تولد در هفته ۲۲ بارداری زنده می‌مانند، ۳۳٪ دارای معلولیت‌های شدید هستند.[۱۹۱] در کشورهای توسعه‌یافته، میزان بقای کلی حدود ۹۰٪ است، در حالی که در کشورهایی با سطح درآمد پائین، این میزان حدود ۱۰٪ است.[۱۹۲]

برخی از کودکان در دوران کودکی و نوجوانی به خوبی سازگار می‌شوند،[۱۸۱] گرچه احتمال بروز معلولیت در نزدیکی مرزهای قابلیت زنده ماندن بیشتر است. یک مطالعه بزرگ، کودکانی را که در سنین بارداری میان ۲۲ تا ۲۵ هفته به دنیا آمده بودند، تا سن ۶ سالگی دنبال کرد. از بین این کودکان، ۴۶٪ دارای معلولیت‌های متوسط تا شدید مانند فلج مغزی، کم‌بینایی یا کم‌شنوایی و ناتوانی‌های یادگیری بودند، ۳۴٪ دارای معلولیت‌های خفیف بودند و ۲۰٪ هیچ معلولیتی نداشتند؛ ۱۲٪ به فلج مغزی ناتوان‌کننده مبتلا بودند.[۱۹۳] تا ۱۵٪ از نوزادان نارس، دچار کم‌شنوایی قابل توجهی می‌شوند.[۱۹۴]

با بهبود میزان بقا، تمرکز مداخلات درمانی برای نوزادان به سمت کاهش معلولیت‌های طولانی‌مدت، به‌ویژه آنهایی که مرتبط با آسیب‌های مغزی هستند، تغییر یافته است.[۱۸۱] برخی از عوارض مربوط به پره‌ماچوریتی ممکن است تا سال‌ها پس‌از تولد آشکار نشوند. یک مطالعه طولانی‌مدت نشان داد که خطرات ناتوانی‌های پزشکی و اجتماعی تا دوران بزرگسالی ادامه می‌یابد و با کاهش سن بارداری هنگام تولد بیشتر می‌شود و شامل فلج مغزی، ناتوانی ذهنی، اختلالات رشد روان‌شناختی، رفتاری و عاطفی، ناتوانی‌های بینایی و شنوایی و صرع می‌شود.[۱۹۵] تست‌های استاندارد هوش نشان دادند که ۴۱٪ از کودکانی که در سنین بارداری میان ۲۲ تا ۲۵ هفته متولد می‌شوند، در مقایسه با نمرات آزمون گروهی از همکلاسی‌های مشابه که در دوره ترم کامل به دنیا آمده‌اند، دارای ناتوانی‌های یادگیری متوسط یا شدید هستند.[۱۹۳] همچنین نشان داده شده که با کاهش سن بارداری هنگام تولد، احتمال کسب سطوح بالاتر تحصیلات کمتر است.[۱۹۵] افرادی که نارس متولد می‌شوند، ممکن است در دوران نوجوانی بیشتر مستعد ابتلا به افسردگی باشند.[۱۹۶] برخی از این مشکلات را می‌توان در حیطه کارکردهای اجرایی طبقه‌بندی کرد و گمان می‌رود که به دلیل کاهش میلین‌سازی لوب‌های پیشانی ایجاد می‌شوند.[۱۹۷] مطالعات انجام‌شده بر روی افرادی که نارس متولد شده و بعدها با تصویربرداری MRI مغز بررسی شده‌اند، ناهنجاری‌های کیفی در ساختار مغز و کمبود ماده خاکستری در ساختارهای لوب گیجگاهی و مخچه را نشان می‌دهند که تا دوران نوجوانی ادامه می‌یابد.[۱۹۸] در طول زندگی، احتمال بیشتری دارد که آنها به خدماتی که توسط فیزیوتراپیست‌ها، کاردرمانگران یا گفتاردرمانگران ارائه می‌شود، نیاز پیدا کنند.[۱۸۱] همچنین احتمال ابتلای آنها به دیابت نوع ۱ (تقریبا ۱٫۲ برابر بیشتر) و دیابت نوع ۲ (۱٫۵ برابر) افزایش می‌یابد.[۱۹۹]

علیرغم مشکلات عصبی‌حسی، روانی و تحصیلی که در کودکان سنین مدرسه و نوجوانانی که بسیار نارس به دنیا آمده‌اند، مورد مطالعه قرار گرفته است، اکثر بازماندگان نارس که در سال‌های اولیه مراقبت‌های ویژه نوزادان متولد شده‌اند، در دوران بزرگسالی زندگی نسبتاً عادی و خوبی دارند.[۲۰۰] به نظر می‌رسد بزرگسالان جوانی که نارس متولد شده‌اند، می‌پذیرند که نسبت به همسالان خود مشکلات سلامت بیشتری دارند، اما به همان اندازه از کیفیت زندگی خود رضایت دارند.[۲۰۱]

فراتر از پیامدهای تکامل سیستم عصبی ناشی از پره‌ماچوریتی، نوزادانی که نارس متولد می‌شوند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بسیاری از مشکلات سلامت دیگر هستند. برای مثال، کودکانی که نارس متولد می‌شوند، با خطر بالای ابتلا به بیماری‌های مزمن کلیه روبرو هستند.[۲۰۲]

اپیدمیولوژی

[ویرایش]
سال‌های زندگی با احتساب ناتوانی برای نوزادان نارس و کم‌وزن هنگام تولد به ازای هر 100000 نفر جمعیت در سال 004:[۲۰۳]
   بدون داده
  Less than ۱۲۰
  ۱۲۰–۲۴۰
  ۲۴۰–۳۶۰
  ۳۶۰–۴۸۰
  ۴۸۰–۶۰۰
  ۶۰۰–۷۲۰
  ۷۲۰–۸۴۰
  ۸۴۰–۹۶۰
  ۹۶۰–۱۰۸۰
  ۱۰۸۰–۱۲۰۰
  ۱۲۰۰–۱۵۰۰
  بیش از ۵۰۰

زایمان زودرس ۵ تا ۱۸ درصد از زایمان‌ها را در سراسر جهان با مشکل مواجه می‌کند.[۷۳] در اروپا و بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، نرخ زایمان زودرس عموماً ۵ تا ۹ درصد است[۲۰۴] در حالی که در ایالات متحده، این نرخ از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۲ از ۹٫۶ تا ۱۰٫۵ درصد در نوسان بوده است.[۲۰۵]

از آنجایی که تعیین وزن نوزاد آسان‌تر از سن بارداری است، سازمان جهانی بهداشت میزان تولد نوزادان کم‌وزن هنگام تولد (کمتر از ۲٬۵۰۰ گرم) را پیگیری می‌کند، که در سال ۲۰۰۰ در مناطق کمتر توسعه‌یافته در ۱۶٫۵٪ از تولدها رخ داده است.[۲۰۶] تخمین زده می‌شود که یک‌سوم از تولدهای نوزادان کم‌وزن هنگام تولد به دلیل زایمان زودرس بوده است. وزن معمولاً با سن بارداری مرتبط است؛ بااین‌حال، نوزادان ممکن است به دلایل دیگری غیر از زایمان زودرس، کم‌وزن باشند. وزن نوزادان کم‌وزن هنگام تولد[ص] هنگام تولد کمتر از ۲٬۵۰۰ گرم (۵ پوند و ۸ اونس) است و اکثراً، اما نه منحصراً، نوزادان نارس هستند، همچنین شامل نوزادان کوچک برای سن بارداری[ض] نیز می‌شوند. طبقه‌بندی مبتنی بر وزن، بسیار کم‌وزن هنگام تولد[ط] که کمتر از ۱٬۵۰۰ گرم است و شدیداً کم‌وزن هنگام تولد[ظ] که کمتر از ۱٬۰۰۰ گرم است را نیز به رسمیت می‌شناسد.[۲۰۷] تقریباً همه نوزادان در این دو گروه اخیر، نارس متولد می‌شوند.

از نزدیک به یک میلیون مرگ‌ومیر ناشی از زایمان زودرس، حدود ۷۵٪، در صورت فراهم شدن گرما، شیردهی، درمان عفونت و حمایت تنفسی، زنده می‌مانند.[۱۹۲] عوارض ناشی از زایمان زودرس در سال ۲۰۱۳ منجر به ۷۴۰هزار مورد مرگ‌ومیر شد که این رقم نسبت به ۱٫۵۷ میلیون مورد در سال ۱۹۹۰ کاهش یافته است.[۲۲]

جامعه و فرهنگ

[ویرایش]

اقتصاد

[ویرایش]

زایمان زودرس، حتی بدون در نظر گرفتن هزینه‌های مراقبت طولانی‌مدت از افراد دارای معلولیت ناشی از زایمان زودرس، یک عامل هزینه‌بَر قابل توجه در بخش مراقبت سلامت است. مطالعه‌ای که در سال ۲۰۰۳ در ایالات متحده انجام شد، هزینه‌های نوزاد را برای یک نوزاد ۵۰۰ تا ۷۰۰ گرمی، ۲۲۴٬۴۰۰ دلار در مقایسه با ۱٬۰۰۰ دلار برای نوزاد بالای ۳٬۰۰۰ گرم تعیین کرد. هزینه‌ها با کاهش سن و وزن بارداری به‌صورت تصاعدی افزایش می‌یابد.[۲۰۸]گزارش موسسه پزشکی در سال ۲۰۰۷ با عنوان «زایمان زودرس»[۲۰۹] نشان داد که ۵۵۰هزار نوزاد نارس که هر ساله در ایالات متحده متولد می‌شوند، حدود ۲۶ میلیارد دلار هزینه سالانه ایجاد می‌کنند که عمدتاً مربوط به مراقبت در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان است، اما هزینه واقعی ممکن است از ۵۰ میلیارد دلار هم فراتر رود.[۲۱۰]

موارد قابل توجه

[ویرایش]

جیمز الگین گیل (متولد ۲۰ مه سال ۱۹۸۷ در اتاوا، انتاریو، کانادا) اولین نوزاد نارس جهان بود، تا اینکه این رکورد در سال ۲۰۰۴ شکسته شد. او ۱۲۸ روز زودتر از موعد به دنیا آمد (نارس)، در سن بارداری ۲۱ هفته و ۵ روز و ۶۲۴ گرم (۱ پوند و ۶ اونس) وزن داشت. او زنده ماند.[۲۱۱][۲۱۲]

در سال ۲۰۱۴، لایلا استنسرود، متولد سن آنتونیو، تگزاس، ایالات متحده، جوان‌ترین نوزاد نارس جهان شد. او در سن بارداری ۲۱ هفته و ۴ روز به دنیا آمد و ۴۱۰ گرم (کمتر از یک پوند) وزن داشت. کاشیف احمد پس‌از تولد، او را احیا کرد. بر اساس گزارش‌های نوامبر ۲۰۱۸، لایلا به پیش‌دبستانی می‌رفت. او در صحبت کردن کمی تأخیر داشت، اما هیچ مشکل پزشکی یا معلولیت شناخته‌شده دیگری نداشت.[۲۱۳]

همچنین آمیلیا تیلور، اغلب به عنوان نارس‌ترین نوزاد ذکر می‌شود.[۲۱۴] او در ۲۴ اکتبر ۲۰۰۶ در میامی، فلوریدا، ایالات متحده، در سن بارداری ۲۱ هفته و ۶ روز به دنیا آمد.[۲۱۵] این گزارش باعث ایجاد سردرگمی شده است زیرا سن بارداری او از تاریخ لقاح (از طریق لقاح آزمایشگاهی) به جای تاریخ آخرین دوره قاعدگی مادرش محاسبه شده است، و این باعث می‌شود که او ۲ هفته جوان‌تر از زمانی به نظر برسد که سن بارداری با روش شایع‌تر محاسبه شود. هنگام تولد، او ۲۳ سانتی‌متر (۹ اینچ) قد و ۲۸۰ گرم (۱۰ اونس) وزن داشت.[۲۱۴] وی دچار مشکلات گوارشی و تنفسی، همراه با خون‌ریزی مغزی بود. او در ۲۰ فوریه ۲۰۰۷ از بیمارستان کودکان باپتیست مرخص شد.[۲۱۴]

رکورد کوچک‌ترین نوزاد نارس زنده مانده برای مدت زمان قابل توجهی در اختیار مادلین مان بود که در سال ۱۹۸۹ در ۲۶ هفتگی، با وزن ۲۸۰٫۰ گرم (۹٫۸۷۵ اونس) و قد ۲۴ سانتی‌متر (۹٫۵ اینچ) به دنیا آمد.[۲۱۶] این رکورد در سپتامبر ۲۰۰۴ توسط رومیسا رحمان، که در همان بیمارستان، مرکز پزشکی دانشگاه لویولا در میوود، ایلینوی،[۲۱۷] در سن بارداری ۲۵ هفته متولد شد، شکسته شد. هنگام تولد، او ۲۰ سانتی‌متر (۸ اینچ) قد و ۲۶۱ گرم (۹٫۲ اونس) وزن داشت.[۲۱۸] همچنین خواهر دوقلوی او، نوزاد کوچکی بود که هنگام تولد ۵۶۳ گرم (۱ پوند ۳٫۹ اونس) وزن داشت. در دوران بارداری، مادرشان دچار پره‌اکلامپسی شد و نیاز به زایمان سزارین پیدا کرد. دوقلوی بزرگ‌تر در پایان دسامبر از بیمارستان مرخص شد، در حالی که دوقلوی کوچک‌تر تا ۱۰ فوریه ۲۰۰۵ در بیمارستان ماند و در آن زمان وزن او به ۱٫۱۸ کیلوگرم (۲ پوند و ۱۰ اونس) رسیده بود.[۲۱۹] این دوقلوها که به‌طور کلی سالم بودند، برای اصلاح مشکلات بینایی که وقوع آن بین نوزادان نارس شایع است، مجبور به انجام جراحی لیزر چشم شدند.

در ماه مه ۲۰۱۹، بیمارستان زنان و نوزادان شارپ مری بیرچ در سن دیگو اعلام کرد که نوزادی با نام مستعار «سی‌بی» تقریباً پنج ماه پس‌از تولد در هفته ۲۳ بارداری و با وزن ۲۴۴ گرم (۸٫۶ اونس) مرخص شده است. پزشک سی‌بی، او را تأیید کرد. ادوارد بل از دانشگاه آیووا، که مسئول ثبت کوچک‌ترین نوزادان است، او را به‌عنوان کوچک‌ترین نوزاد نارس زنده‌ مانده ثبت کرد.[۲۲۰]

جاناتان وایت‌هیل که در فوریه ۲۰۰۹ در بیمارستان‌ها و کلینیک‌های کودکان مینه‌سوتا به دنیا آمد، تنها ۲۵ هفته از سن بارداری‌اش می‌گذشت و وزنش ۳۱۰ گرم (۱۱ اونس) بود. او به مدت پنج ماه در بخش مراقبت ویژه نوزادان بستری و سپس مرخص شد.[۲۲۱]

ریچارد هاچینسون در مرکز بیمارستان‌ها و کلینیک‌های کودکان مینه‌سوتا در مینیاپولیس، مینه‌سوتا، در ۵ جون ۲۰۲۰، در سن بارداری ۲۱ هفته و ۲ روز به دنیا آمد. وزن او هنگام تولد ۳۴۰ گرم (۱۲ اونس) بود. او تا نوامبر ۲۰۲۰ در بیمارستان ماند و سپس مرخص شد.[۲۲۲][۲۲۳]

در ۵ ژوئیه ۲۰۲۰، کرتیس مینز در بیمارستان دانشگاه آلاباما در بیرمنگام در سن بارداری ۲۱ هفته و ۱ روز با وزن ۴۲۰ گرم (۱۵ اونس) متولد شد. او در اپریل ۲۰۲۱ از بیمارستان مرخص شد.[۲۲۴]

نش کین که در ۵ ژوئیه ۲۰۲۴ در هفته ۲۱ام بارداری با وزن ۱۰ اونس متولد شد، در حال حاضر طبق رکوردهای جهانی گینس، عنوان نارس‌ترین کودک جهان را در اختیار دارد. او در شش ماهگی از بیمارستان مرخص شد.[۲۲۵]

چهره‌های تاریخی که نارس به دنیا آمدند شامل یوهانس کپلر (متولد ۱۵۷۱ در سن بارداری هفت ماه)، اسحاق نیوتن (متولد ۱۶۴۲، به اندازه‌ای کوچک بود که طبق گفته مادرش در یک لیوان یک لیتری جا می‌شد)، وینستون چرچیل (متولد ۱۸۷۴ در سن بارداری هفت ماه) و آنا پاولووا (متولد ۱۸۸۵ در سن بارداری هفت ماه) هستند.[۲۲۶]

تأثیر همه‌گیری ویروس کرونا

[ویرایش]

در طول همه‌گیری کووید-۱۹، کاهش چشمگیری در نرخ تولدهای نارس در بسیاری از کشورها گزارش شد، این کاهش از ۲۰٪ تا ۹۰٪ در شدیدترین موارد متغیر بود. مطالعات انجام‌شده در ایرلند و دانمارک برای اولین‌بار متوجه این پدیده شدند و در جاهای دیگر نیز تأیید شده است. تا اوت ۲۰۲۰، هیچ توضیح پذیرفته‌شده جهانی برای این کاهش وجود ندارد. فرضیه‌ها شامل استراحت و پشتیبانی بیشتر برای مادران باردار در خانه، آلودگی کمتر هوا به دلیل تعطیلی‌ها و کاهش دود خودروها، و کاهش احتمال ابتلا به دیگر بیماری‌ها و ویروس‌ها به‌طور کلی به دلیل قرنطینه است.[۲۲۷][نیازمند به‌روزرسانی است]

پژوهش

[ویرایش]

آسیب مغزی میان نوزادان نارس شایع است، و از آسیب ماده سفید گرفته تا خون‌ریزی داخل بطنی و مخچه‌ای را در بر می‌گیرد.[۲۲۸] نوروپاتولوژی مشخصه نوزادان نارس به‌عنوان «انسفالوپاتی پره‌ماچوریتی» توصیف شده است.[۲۲۹] تعداد نوزادان نارسی که آموزش ویژه دریافت می‌کنند، در مقایسه با جمعیت عمومی دو برابر است. نمرات مدرسه، نمرات عملکرد در یادگیری کلامی، عملکرد اجرایی، مهارت‌های زبانی و حافظه،[۲۳۰][۲۳۱][۲۳۲][۲۳۳] و همچنین نمرات IQ پائین‌تر است.[۲۳۱][۲۳۳][۲۳۴][۲۳۵][۲۳۶][۲۳۷][۲۳۸] از نظر رفتاری، نوجوانانی که بسیار نارس به دنیا آمده‌اند و/یا بسیار کم‌وزن هنگام تولد بودند، گزارش‌های شخصی مشابهی از کیفیت زندگی، وضعیت سلامت و عزت نفس خود نسبت به گروه کنترل که در دوره ترم کامل متولد شده‌اند، دارند.[۲۳۹][۲۴۰][۲۴۱][۲۴۲]

مطالعات متعدد تصویربرداری رزونانس مغناطیسی ساختاری، کاهش‌های منسجم و مداومی را در حجم کل مغز نشان داده‌اند.[۲۳۳][۲۳۴][۲۳۶][۲۳۷][۲۴۳] فهرست گسترده‌ای از مناطق خاص با حجم کمتر در مقایسه با گروه کنترل شامل بسیاری از نواحی قشری (گیجگاهی، پیشانی، آهیانه، پس‌سری و سینگولیت)، نواحی هیپوکامپ، تالاموس، بازال گانگلیا، آمیگدال، ساقه مغز، کپسول داخلی، جسم پینه‌ای و مخچه است. به نظر می‌رسد کاهش حجم مغز در کل مغز وجود دارد. در مقابل، حجم‌های بزرگ‌تری در برخی از همان نواحی از جمله قشر میانی/قدامی پیشانی، قشر آهیانه و گیجگاهی، مخچه، شکنج گیجگاهی میانی، شکنج پاراهیپوکامپال و شکنج دوکی‌شکل و همچنین به‌طور میانگین در بطن‌های جانبی بزرگ‌تر مشاهده شد.[۲۴۴] علت این تناقضات ناشناخته است. علاوه‌بر این، کاهش سطح قشر مغز/ضخامت قشر مغز در لوب‌های گیجگاهی به‌صورت دو طرفه و در نواحی پیشانی و آهیانه چپ مشاهده شد.[۲۳۵][۲۴۵] قشر ضخیم‌تر به‌صورت دو طرفه در قسمت‌های داخلی تحتانی و قدامی لوب‌های پیشانی و در لوب‌های پس‌سری مشاهده شد. سن بارداری با حجم‌های شکنج گیجگاهی و دوکی‌شکل و قشر حسی‌حرکتی دو طرفه، لوبول آهیانه تحتانی چپ، ساقه مغز و بخش‌های مختلف ماده سفید همبستگی مثبت داشت و همچنین ارتباطات مثبت خاصی را با مخچه و تالاموس نشان داد. چندین تغییر ساختاری در مغز با معیارهای پیامد شناختی و رفتاری مرتبط دانسته شده‌اند. برای مثال، حجم کل بافت مغز میان ۲۰ تا ۴۰ درصد از تفاوت‌های موجود در IQ و پیامد تحصیلی میان نوجوانان بسیار نارس و نوجوانان گروه کنترل را توضیح می‌دهد.[۲۳۶][۲۳۷] در مطالعه دیگری، کاهش ۲۵ درصدی در مقادیر ماده سفید در شکنج گیجگاهی میانی با افزایش ۶۰ درصدی خطر اختلال شناختی همراه بود.[۲۳۰] نوسارتی و همکارانش این فرضیه را مطرح کرده بودند که الگوهای بلوغ در مغز نوزادان نارس با مراحل مرتبط با سن که معمولاً در افراد جوان‌تر مشاهده می‌شود، هم‌سو و سازگار است. بااین‌حال، جدیدترین مطالعه آنها نشان می‌دهد که مسیر رشد آنها نه تنها ممکن است به تأخیر بیفتد، بلکه همچنین اساساً متمایز نیز می‌باشد. چرا که حجم‌های کوچک‌تر و بزرگ‌تر در مناطق مختلف مغزی در افراد بسیار نارس در مقایسه با گروه کنترل مشاهده شد.[۲۳۱]

شواهد موجود برای حمایت از استفاده از دستکاری‌های استئوپاتیک به منظور ایجاد مزیت در مراقبت از نوزادان ضعیف است.[۲۴۶][۲۴۷]

جستارهای وابسته

[ویرایش]
  • روز جهانی نوزادان نارس

واژه‌نامه

[ویرایش]
  1. ↑ placental alpha microglobulin; PAMG-1
  2. ↑ fetal fibronectin; fFN
  3. ↑ NICU
  4. ↑ kangaroo mother care; KMC
  5. ↑ jaundice
  6. ↑ high flow nasal cannulae; HFNC
  7. ↑ continuous positive airway pressure; CPAP
  8. ↑ gastrointestinal tract; GI
  9. ↑ necrotizing enterocolitis; NEC
  10. ↑ Joint Committee on Infant Hearing; JCIH
  11. ↑ uditory brainstem response; ABR
  12. ↑ hypoxic-ischemic encephalopathy; HIE
  13. ↑ retinopathy of prematurity; ROP
  14. ↑ transient hyperammonemia
  15. ↑ patent ductus arteriosus; PDA
  16. ↑ UTI
  17. ↑ low birth weight; LBW
  18. ↑ small for gestational age; SGA
  19. ↑ Very Low Birth Weight; VLBW
  20. ↑ Extremely Low Birth Weight; ELBW

منابع

[ویرایش]
  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ "Preterm Labor and Birth: Condition Information". مؤسسه ملی سلامت. 3 November 2014. Archived from the original on 2 April 2015. Retrieved 7 March 2015.
  2. ↑ ۲٫۰۰ ۲٫۰۱ ۲٫۰۲ ۲٫۰۳ ۲٫۰۴ ۲٫۰۵ ۲٫۰۶ ۲٫۰۷ ۲٫۰۸ ۲٫۰۹ ۲٫۱۰ ۲٫۱۱ ۲٫۱۲ World Health Organization (November 2014). "Preterm birth Fact sheet N°363". Archived from the original on 7 March 2015. Retrieved 6 March 2015.
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ "What are the risk factors for preterm labor and birth?". مؤسسه ملی سلامت. 3 November 2014. Archived from the original on 5 April 2015. Retrieved 7 March 2015.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ Saccone G, Berghella V, Sarno L, Maruotti GM, Cetin I, Greco L, et al. (February 2016). "Celiac disease and obstetric complications: a systematic review and metaanalysis". American Journal of Obstetrics and Gynecology. 214 (2): 225–234. doi:10.1016/j.ajog.2015.09.080. hdl:11369/330101. PMID 26432464.
  5. ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ "What treatments are used to prevent preterm labor and birth?". مؤسسه ملی سلامت. 3 November 2014. Archived from the original on 2 April 2015. Retrieved 7 March 2015.
  6. ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ "What treatments can reduce the chances of preterm labor & birth?". مؤسسه ملی سلامت. 11 June 2013. Archived from the original on 2 April 2015. Retrieved 7 March 2015.
  7. ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, Carter A, et al. (BD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators) (October 2016). "Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet. 388 (10053): 1459–1544. doi:10.1016/s0140-6736(16)31012-1. PMC 5388903. PMID 27733281.
  8. ↑ Brown HK, Speechley KN, Macnab J, Natale R, Campbell MK (June 2014). "Neonatal morbidity associated with late preterm and early term birth: the roles of gestational age and biological determinants of preterm birth". International Journal of Epidemiology. 43 (3): 802–814. doi:10.1093/ije/dyt251. PMC 4052131. PMID 24374829.
  9. ↑ "preemie noun – Definition, pictures, pronunciation and usage notes | Oxford Advanced Learner's Dictionary at". Oxford Learners Dictionaries. Retrieved 6 May 2022.
  10. ↑ "Premmie".
  11. ↑ "What are the symptoms of preterm labor?". مؤسسه ملی سلامت. 11 June 2013. Archived from the original on 2 April 2015. Retrieved 7 March 2015.
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Vink J, Myers K (October 2018). "Cervical alterations in pregnancy". Best Practice & Research. Clinical Obstetrics & Gynaecology. Biological Basis and Prevention of Preterm Birth Treatment. 52: 88–102. doi:10.1016/j.bpobgyn.2018.03.007. PMC 6282836. PMID 30314740.
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ Korten I, Ramsey K, Latzin P (January 2017). "Air pollution during pregnancy and lung development in the child". Paediatric Respiratory Reviews. 21: 38–46. doi:10.1016/j.prrv.2016.08.008. PMID 27665510.
  14. ↑ "What causes preterm labor and birth?". مؤسسه ملی سلامت. 3 November 2014. Archived from the original on 2 April 2015. Retrieved 7 March 2015.
  15. ↑ Sosa CG, Althabe F, Belizán JM, Bergel E (March 2015). "Bed rest in singleton pregnancies for preventing preterm birth". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015 (3). doi:10.1002/14651858.CD003581.pub3. PMC 7144825. PMID 25821121. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  16. ↑ ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ "Antenatal Corticosteroid Therapy for Fetal Maturation". ACOG. October 2016. Archived from the original on 29 September 2016. Retrieved 27 September 2016.
  17. ↑ Haram K, Mortensen JH, Morrison JC (March 2015). "Tocolysis for acute preterm labor: does anything work". The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine. 28 (4): 371–378. doi:10.3109/14767058.2014.918095. PMID 24990666. S2CID 20078137.
  18. ↑ Trilla CC, Medina MC, Ginovart G, Betancourt J, Armengol JA, Calaf J (August 2014). "Maternal risk factors and obstetric complications in late preterm prematurity". European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology. 179: 105–109. doi:10.1016/j.ejogrb.2014.05.030. PMID 24965989.
  19. ↑ Chow YH, Dattani N (2009-02-26). "Estimating conception statistics using gestational age information from NHS Numbers for Babies data". Health Statistics Quarterly. 41 (1): 21–27. doi:10.1057/hsq.2009.5. PMID 19320250. S2CID 23996035.
  20. ↑ Mathews TJ, Miniño AM, Osterman MJ, Strobino DM, Guyer B (January 2011). "Annual summary of vital statistics: 2008". Pediatrics. 127 (1): 146–157. doi:10.1542/peds.2010-3175. PMC 4079290. PMID 21173001.
  21. ↑ ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ Ecker JL, Kaimal A, Mercer BM, Blackwell SC, deRegnier RA, Farrell RM, et al. (American College of Obstetricians and Gynecologists; Society for Maternal-Fetal Medicine) (October 2017). "Obstetric Care consensus No. 6: Periviable Birth". Obstetrics and Gynecology. 130 (4): e187–e199. doi:10.1097/AOG.0000000000002352. PMID 28937572.
  22. ↑ ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ Naghavi M, Wang H, Lozano R, Davis A, Liang X, Zhou M, et al. (GBD 2013 Mortality and Causes of Death Collaborators) (January 2015). "Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013". Lancet. 385 (9963): 117–171. doi:10.1016/S0140-6736(14)61682-2. PMC 4340604. PMID 25530442.
  23. ↑ ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ Quigley, Maria; Embleton, Nicholas D.; Meader, Nicholas; McGuire, William (2024-09-06). "Donor human milk for preventing necrotising enterocolitis in very preterm or very low-birthweight infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2024 (9). doi:10.1002/14651858.CD002971.pub6. ISSN 1469-493X. PMC 11378496. PMID 39239939. {{cite journal}}: Check |pmc= value (help); Check |pmid= value (help); Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  24. ↑ ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ Jarjour IT (February 2015). "Neurodevelopmental outcome after extreme prematurity: a review of the literature". Pediatric Neurology. 52 (2): 143–152. doi:10.1016/j.pediatrneurol.2014.10.027. PMID 25497122.
  25. ↑ ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ ۲۵٫۲ "What are the risk factors for preterm labor and birth? | NICHD - Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development". www.nichd.nih.gov (به انگلیسی). 2023-05-09. Retrieved 2025-04-08.
  26. ↑ "Preterm birth". World Health Organization. 19 February 2018. Retrieved 20 May 2020.
  27. ↑ Frey HA, Klebanoff MA (April 2016). "The epidemiology, etiology, and costs of preterm birth". Seminars in Fetal & Neonatal Medicine. 21 (2): 68–73. doi:10.1016/j.siny.2015.12.011. PMID 26794420.
  28. ↑ Behrman RE, Butler AS, et al. (Institute of Medicine (US) Committee on Understanding Premature Birth and Assuring Healthy Outcomes) (2007). Biological Pathways Leading to Preterm Birth. National Academies Press (US).
  29. ↑ Davey MA, Watson L, Rayner JA, Rowlands S (October 2015). "Risk-scoring systems for predicting preterm birth with the aim of reducing associated adverse outcomes". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015 (10). doi:10.1002/14651858.CD004902.pub5. PMC 7388653. PMID 26490698. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  30. ↑ ۳۰٫۰ ۳۰٫۱ Unless otherwise given in boxes, reference is: Van Os M, Van Der Ven J, Kazemier B, Haak M, Pajkrt E, Mol BW, De Groot C (2013). "Individualizing the risk for preterm birth: An overview of the literature". Expert Review of Obstetrics & Gynecology. 8 (5): 435–442. doi:10.1586/17474108.2013.825481. S2CID 8036202.
  31. ↑ ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ Vintzileos AM, Ananth CV, Smulian JC, Scorza WE, Knuppel RA (November 2002). "The impact of prenatal care in the United States on preterm births in the presence and absence of antenatal high-risk conditions". American Journal of Obstetrics and Gynecology. 187 (5): 1254–1257. doi:10.1067/mob.2002.127140. PMID 12439515.
  32. ↑ ۳۲٫۰ ۳۲٫۱ ۳۲٫۲ Tersigni C, Castellani R, de Waure C, Fattorossi A, De Spirito M, Gasbarrini A, et al. (2014). "Celiac disease and reproductive disorders: meta-analysis of epidemiologic associations and potential pathogenic mechanisms". Human Reproduction Update. 20 (4): 582–593. doi:10.1093/humupd/dmu007. hdl:10807/56796. PMID 24619876.
  33. ↑ "Premature Birth Fact Sheet" (PDF). Archived (PDF) from the original on 8 August 2014. Retrieved 2014-08-08.
  34. ↑ ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ ۳۴٫۲ Shah PS, Balkhair T, Ohlsson A, Beyene J, Scott F, Frick C (February 2011). "Intention to become pregnant and low birth weight and preterm birth: a systematic review". Maternal and Child Health Journal. 15 (2): 205–216. doi:10.1007/s10995-009-0546-2. PMID 20012348. S2CID 20441901.
  35. ↑ ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ Raatikainen K, Heiskanen N, Heinonen S (October 2005). "Marriage still protects pregnancy". BJOG. 112 (10): 1411–1416. doi:10.1111/j.1471-0528.2005.00667.x. PMID 16167946. S2CID 13193685.
  36. ↑ ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ ۳۶٫۲ ۳۶٫۳ ۳۶٫۴ ۳۶٫۵ ۳۶٫۶ ۳۶٫۷ Goldenberg RL, Culhane JF, Iams JD, Romero R (January 2008). "Epidemiology and causes of preterm birth". Lancet. 371 (9606): 75–84. doi:10.1016/S0140-6736(08)60074-4. PMC 7134569. PMID 18177778.
  37. ↑ Moldenhauer JS. "Risk factors present before pregnancy". Merck Manual Home Edition. Merck Sharp & Dohme. Archived from the original on 17 August 2010.
  38. ↑ Hendler I, Goldenberg RL, Mercer BM, Iams JD, Meis PJ, Moawad AH, et al. (March 2005). "The Preterm Prediction Study: association between maternal body mass index and spontaneous and indicated preterm birth". American Journal of Obstetrics and Gynecology. 192 (3): 882–886. doi:10.1016/j.ajog.2004.09.021. PMID 15746686.
  39. ↑ Smith GC, Pell JP, Dobbie R (August 2003). "Interpregnancy interval and risk of preterm birth and neonatal death: retrospective cohort study". BMJ. 327 (7410): 313–0. doi:10.1136/bmj.327.7410.313. PMC 169644. PMID 12907483.
  40. ↑ Berlac, Janne Foss; Hartwell, Dorthe; Skovlund, Charlotte Wessel; Langhoff-Roos, Jens; Lidegaard, Øjvind (June 2017). "Endometriosis increases the risk of obstetrical and neonatal complications". Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica. 96 (6): 751–760. doi:10.1111/aogs.13111. PMID 28181672.
  41. ↑ "The Care of Women Requesting Induced Abortion" (PDF). Evidence-based Clinical Guideline No. 7. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. November 2011. pp. 44, 45. Archived from the original (PDF) on 2012-05-29. Retrieved 31 May 2013.
  42. ↑ Virk J, Zhang J, Olsen J (August 2007). "Medical abortion and the risk of subsequent adverse pregnancy outcomes". The New England Journal of Medicine. 357 (7): 648–653. doi:10.1056/NEJMoa070445. PMID 17699814. S2CID 14975701.
  43. ↑ Barreca A, Schaller J (2020). "The impact of high ambient temperatures on delivery timing and gestational lengths". Nature Climate Change. 10: 77–82. doi:10.1038/s41558-019-0632-4. ISSN 1758-6798. S2CID 208538820.
  44. ↑ ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ Bhattacharya S, Amalraj Raja E, Ruiz Mirazo E, Campbell DM, Lee AJ, Norman JE, Bhattacharya S (June 2010). "Inherited predisposition to spontaneous preterm delivery". Obstetrics and Gynecology. 115 (6): 1125–1133. doi:10.1097/AOG.0b013e3181dffcdb. hdl:2164/2233. PMID 20502281. S2CID 10113798.
    • Lay summary in: "Premature birth risk is genetic, researchers suspect". BBC News. May 25, 2010.
  45. ↑ Tsur A, Mayo JA, Wong RJ, Shaw GM, Stevenson DK, Gould JB (October 2017). "'The obesity paradox': a reconsideration of obesity and the risk of preterm birth". Journal of Perinatology. 37 (10): 1088–1092. doi:10.1038/jp.2017.104. PMID 28749482. S2CID 25566593.
  46. ↑ ۴۶٫۰ ۴۶٫۱ Pinborg A, Wennerholm UB, Romundstad LB, Loft A, Aittomaki K, Söderström-Anttila V, et al. (2012). "Why do singletons conceived after assisted reproduction technology have adverse perinatal outcome? Systematic review and meta-analysis". Human Reproduction Update. 19 (2): 87–104. doi:10.1093/humupd/dms044. PMID 23154145.
  47. ↑ ۴۷٫۰ ۴۷٫۱ Braveman P, Heck K, Egerter S, Dominguez TP, Rinki C, Marchi KS, Curtis M (2017-10-11). Ryckman KK (ed.). "Worry about racial discrimination: A missing piece of the puzzle of Black-White disparities in preterm birth?". PLOS ONE. 12 (10). Bibcode:2017PLoSO..1286151B. doi:10.1371/journal.pone.0186151. PMC 5636124. PMID 29020025. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  48. ↑ ۴۸٫۰ ۴۸٫۱ "Preterm birth by Filipino women linked to genetic mutational change". 14 January 2014. Archived from the original on 11 August 2014. Retrieved 2014-08-08.
  49. ↑ "Smart Parenting: The Filipino Parenting Authority". Archived from the original on 14 August 2014. Retrieved 2014-08-09.
  50. ↑ Luo ZC, Wilkins R, Kramer MS (June 2004). "Disparities in pregnancy outcomes according to marital and cohabitation status". Obstetrics and Gynecology. 103 (6): 1300–1307. doi:10.1097/01.AOG.0000128070.44805.1f. PMID 15172868. S2CID 43892340.
  51. ↑ Zain, Norhasmah Mohd; Low, Wah-Yun; Othman, Sajaratulnisah (2015). "Impact of Maternal Marital Status on Birth Outcomes Among Young Malaysian Women: A Prospective Cohort Study". Asia-Pacific Journal of Public Health. 27 (3): 335–347. doi:10.1177/1010539514537678. ISSN 1010-5395. JSTOR 26725703. PMID 25005933.
  52. ↑ El-Sayed, Abdulrahman M.; Galea, Sandro (September 2011). "Changes in the Relationship between Marriage and Preterm Birth, 1989–2006". Public Health Reports. 126 (5): 717–725. doi:10.1177/003335491112600514. ISSN 0033-3549. PMC 3151189. PMID 21886332.
  53. ↑ Currie J (October 2009). "Traffic Congestion and Infant Health: Evidence from E-ZPass" (PDF). National Bureau of Economic Research.
  54. ↑ Chung E (30 October 2019). "Harmful air pollution 'definitely too high for the public' near city roads, study suggests". CBC News. Retrieved 2 November 2019.
  55. ↑ ۵۵٫۰ ۵۵٫۱ Goldenberg RL, Iams JD, Mercer BM, Meis PJ, Moawad AH, Copper RL, et al. (February 1998). "The preterm prediction study: the value of new vs standard risk factors in predicting early and all spontaneous preterm births. NICHD MFMU Network". American Journal of Public Health. 88 (2): 233–238. doi:10.2105/AJPH.88.2.233. PMC 1508185. PMID 9491013.
  56. ↑ Bánhidy F, Acs N, Puhó EH, Czeizel AE (2007). "Pregnancy complications and birth outcomes of pregnant women with urinary tract infections and related drug treatments". Scandinavian Journal of Infectious Diseases. 39 (5): 390–397. doi:10.1080/00365540601087566. PMID 17464860. S2CID 5159387.
  57. ↑ Rosenberg TJ, Garbers S, Lipkind H, Chiasson MA (September 2005). "Maternal obesity and diabetes as risk factors for adverse pregnancy outcomes: differences among 4 racial/ethnic groups". American Journal of Public Health. 95 (9): 1545–1551. doi:10.2105/AJPH.2005.065680. PMC 1449396. PMID 16118366.
  58. ↑ To MS, Skentou CA, Royston P, Yu CK, Nicolaides KH (April 2006). "Prediction of patient-specific risk of early preterm delivery using maternal history and sonographic measurement of cervical length: a population-based prospective study". Ultrasound in Obstetrics & Gynecology. 27 (4): 362–367. doi:10.1002/uog.2773. PMID 16565989. S2CID 24970386.
  59. ↑ Fonseca EB, Celik E, Parra M, Singh M, Nicolaides KH (August 2007). "Progesterone and the risk of preterm birth among women with a short cervix". The New England Journal of Medicine. 357 (5): 462–469. doi:10.1056/NEJMoa067815. PMID 17671254. S2CID 14884358.
  60. ↑ Romero R (October 2007). "Prevention of spontaneous preterm birth: the role of sonographic cervical length in identifying patients who may benefit from progesterone treatment". Ultrasound in Obstetrics & Gynecology. 30 (5): 675–686. doi:10.1002/uog.5174. PMID 17899585. S2CID 46366053.
  61. ↑ Krupa FG, Faltin D, Cecatti JG, Surita FG, Souza JP (July 2006). "Predictors of preterm birth". International Journal of Gynaecology and Obstetrics. 94 (1): 5–11. doi:10.1016/j.ijgo.2006.03.022. PMID 16730012. S2CID 41368575.
  62. ↑ Dole N, Savitz DA, Hertz-Picciotto I, Siega-Riz AM, McMahon MJ, Buekens P (January 2003). "Maternal stress and preterm birth". American Journal of Epidemiology. 157 (1): 14–24. doi:10.1093/aje/kwf176. PMID 12505886. S2CID 44325654. Archived from the original on 8 October 2007.
  63. ↑ Parazzini F, Chatenoud L, Surace M, Tozzi L, Salerio B, Bettoni G, Benzi G (October 2003). "Moderate alcohol drinking and risk of preterm birth". European Journal of Clinical Nutrition. 57 (10): 1345–1349. doi:10.1038/sj.ejcn.1601690. PMID 14506499. S2CID 27688375.
  64. ↑ Dolan SM, Gross SJ, Merkatz IR, Faber V, Sullivan LM, Malone FD, et al. (August 2007). "The contribution of birth defects to preterm birth and low birth weight". Obstetrics and Gynecology. 110 (2 Pt 1): 318–324. doi:10.1097/01.AOG.0000275264.78506.63. PMID 17666606. S2CID 32544532.
  65. ↑ لنست 28. März 2014: Effect of smoke-free legislation on perinatal and child health: a systematic review and meta-analysis. This study is registered with PROSPERO, number CRD42013003522
  66. ↑ van den Boogaard E, Vissenberg R, Land JA, van Wely M, van der Post JA, Goddijn M, Bisschop PH (2011). "Significance of (sub)clinical thyroid dysfunction and thyroid autoimmunity before conception and in early pregnancy: a systematic review". Human Reproduction Update. 17 (5): 605–619. doi:10.1093/humupd/dmr024. PMID 21622978.
  67. ↑ Boy A, Salihu HM (2004). "Intimate partner violence and birth outcomes: a systematic review". International Journal of Fertility and Women's Medicine. 49 (4): 159–164. PMID 15481481.
  68. ↑ Ugboma HA, Akani CI (2004). "Abdominal massage: another cause of maternal mortality". Nigerian Journal of Medicine. 13 (3): 259–262. PMID 15532228.
  69. ↑ Field T, Deeds O, Diego M, Hernandez-Reif M, Gauler A, Sullivan S, et al. (October 2009). "Benefits of combining massage therapy with group interpersonal psychotherapy in prenatally depressed women". Journal of Bodywork and Movement Therapies. 13 (4): 297–303. doi:10.1016/j.jbmt.2008.10.002. PMC 2785018. PMID 19761951.
  70. ↑ Lis R, Rowhani-Rahbar A, Manhart LE (August 2015). "Mycoplasma genitalium infection and female reproductive tract disease: a meta-analysis". Clinical Infectious Diseases. 61 (3): 418–426. doi:10.1093/cid/civ312. hdl:1773/26479. PMID 25900174.
  71. ↑ Schendel DE (2001). "Infection in pregnancy and cerebral palsy". Journal of the American Medical Women's Association. 56 (3): 105–108. PMID 11506145.
  72. ↑ Donders G, Bellen G, Rezeberga D (September 2011). "Aerobic vaginitis in pregnancy". BJOG. 118 (10): 1163–1170. doi:10.1111/j.1471-0528.2011.03020.x. PMID 21668769. S2CID 7789770.
  73. ↑ ۷۳٫۰ ۷۳٫۱ Roberts CL, Algert CS, Rickard KL, Morris JM (March 2015). "Treatment of vaginal candidiasis for the prevention of preterm birth: a systematic review and meta-analysis". Systematic Reviews. 4 (1). doi:10.1186/s13643-015-0018-2. PMC 4373465. PMID 25874659. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  74. ↑ Thinkhamrop J, Hofmeyr GJ, Adetoro O, Lumbiganon P, Ota E (June 2015). Thinkhamrop J (ed.). "Antibiotic prophylaxis during the second and third trimester to reduce adverse pregnancy outcomes and morbidity". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015 (6). doi:10.1002/14651858.CD002250.pub3. PMC 7154219. PMID 26092137. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  75. ↑ ۷۵٫۰ ۷۵٫۱ Smaill FM, Vazquez JC (November 2019). "Antibiotics for asymptomatic bacteriuria in pregnancy". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019 (11). doi:10.1002/14651858.CD000490.pub4. PMC 6953361. PMID 31765489.
  76. ↑ Widmer M, Lopez I, Gülmezoglu AM, Mignini L, Roganti A (November 2015). "Duration of treatment for asymptomatic bacteriuria during pregnancy". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015 (11). doi:10.1002/14651858.CD000491.pub3. PMC 7043273. PMID 26560337. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  77. ↑ ۷۷٫۰ ۷۷٫۱ Sangkomkamhang US, Lumbiganon P, Prasertcharoensuk W, Laopaiboon M (February 2015). "Antenatal lower genital tract infection screening and treatment programs for preventing preterm delivery". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015 (2). doi:10.1002/14651858.CD006178.pub3. PMC 8498019. PMID 25922860. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  78. ↑ Jeffcoat MK, Geurs NC, Reddy MS, Cliver SP, Goldenberg RL, Hauth JC (July 2001). "Periodontal infection and preterm birth: results of a prospective study". Journal of the American Dental Association. 132 (7): 875–880. doi:10.14219/jada.archive.2001.0299. PMID 11480640.
  79. ↑ "Pregnancy and Oral Health - United Concordia Dental". Archived from the original on 20 January 2015. Retrieved 2015-01-19.
  80. ↑ Kistka ZA, DeFranco EA, Ligthart L, Willemsen G, Plunkett J, Muglia LJ, Boomsma DI (July 2008). "Heritability of parturition timing: an extended twin design analysis". American Journal of Obstetrics and Gynecology. 199 (1): 43.e1–43.e5. doi:10.1016/j.ajog.2007.12.014. PMID 18295169.
  81. ↑ Zhang G, Feenstra B, Bacelis J, Liu X, Muglia LM, Juodakis J, et al. (September 2017). "Genetic Associations with Gestational Duration and Spontaneous Preterm Birth". The New England Journal of Medicine. 377 (12): 1156–1167. doi:10.1056/NEJMoa1612665. PMC 5561422. PMID 28877031.
  82. ↑ Rosa CQ, Silveira DS, Costa JS (December 2014). "Factors associated with lack of prenatal care in a large municipality". Revista de Saude Publica. 48 (6): 977–984. doi:10.1590/S0034-8910.2014048005283. PMC 4285828. PMID 26039401.
  83. ↑ Lee SE, Park JS, Norwitz ER, Kim KW, Park HS, Jun JK (March 2007). "Measurement of placental alpha-microglobulin-1 in cervicovaginal discharge to diagnose rupture of membranes". Obstetrics and Gynecology. 109 (3): 634–640. doi:10.1097/01.AOG.0000252706.46734.0a. PMID 17329514. S2CID 20732037.
  84. ↑ Lee SM, Lee J, Seong HS, Lee SE, Park JS, Romero R, Yoon BH (April 2009). "The clinical significance of a positive Amnisure test in women with term labor with intact membranes". The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine. 22 (4): 305–310. doi:10.1080/14767050902801694. PMC 2744034. PMID 19350444.
  85. ↑ Lee SM, Yoon BH, Park CW, Kim SM, Park JW (2011). "Intra-amniotic inflammation in patients with a positive Amnisure test in preterm labor and intact membranes". Am J Obstet Gynecol. 204 (1): S209. doi:10.1016/j.ajog.2010.10.543.
  86. ↑ Lee SM, Romero R, Park JW, Kim SM, Park CW, Korzeniewski SJ, et al. (September 2012). "The clinical significance of a positive Amnisure test in women with preterm labor and intact membranes". The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine. 25 (9): 1690–1698. doi:10.3109/14767058.2012.657279. PMC 3422421. PMID 22280400.
  87. ↑ Sukchaya K, Phupong V (August 2013). "A comparative study of positive rate of placental α-microglobulin-1 test in pre-term pregnant women with and without uterine contraction". Journal of Obstetrics and Gynaecology. 33 (6): 566–568. doi:10.3109/01443615.2013.807786. PMID 23919851. S2CID 20265539.
  88. ↑ Nikolova T, Bayev O, Nikolova N, Di Renzo GC (July 2014). "Evaluation of a novel placental alpha microglobulin-1 (PAMG-1) test to predict spontaneous preterm delivery". Journal of Perinatal Medicine. 42 (4): 473–477. doi:10.1515/jpm-2013-0234. PMID 24334429. S2CID 6547430.
  89. ↑ Nikolova T, Bayev O, Nikolova N, Di Renzo GC. Comparison of a novel test for placental alpha microglobulin-1 with fetal fibronectin and cervical length measurement for the prediction of imminent spontaneous preterm delivery in patients with threatened preterm labor. J Perinat Med. 2015 Jan 6.
  90. ↑ Lu GC, Goldenberg RL, Cliver SP, Kreaden US, Andrews WW (February 2001). "Vaginal fetal fibronectin levels and spontaneous preterm birth in symptomatic women". Obstetrics and Gynecology. 97 (2): 225–228. doi:10.1016/S0029-7844(00)01130-3. PMID 11165586. S2CID 34818112.
  91. ↑ Cervical incompetence بایگانی‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine from Radiopaedia. Authors: Dr Praveen Jha and Dr Laughlin Dawes et al. Retrieved Feb 2014
  92. ↑ "Rea - a smart bandage for pregnant women". Innosuisse-Swiss Innovation Agency. Archived from the original on 2023-09-05. Retrieved 2023-09-05.
  93. ↑ Ferreira, Amaro; Bernardes, João; Gonçalves, Hernâni (January 2023). "Risk Scoring Systems for Preterm Birth and Their Performance: A Systematic Review". Journal of Clinical Medicine. 12 (13): 4360. doi:10.3390/jcm12134360. ISSN 2077-0383. PMC 10342801. PMID 37445395.
  94. ↑ Davey, Mary-Ann; Watson, Lyndsey; Rayner, Jo Anne; Rowlands, Shelley (2010-01-20), Davey, Mary-Ann (ed.), "Risk scoring systems for predicting preterm birth with the aim of reducing associated adverse outcomes", Cochrane Database of Systematic Reviews, Chichester, UK: John Wiley & Sons, Ltd, doi:10.1002/14651858.cd004902.pub2
  95. ↑ Steer P (March 2005). "The epidemiology of preterm labour". BJOG. 112 (Suppl 1): 1–3. doi:10.1111/j.1471-0528.2005.00575.x. PMID 15715585. S2CID 33738952.
  96. ↑ ۹۶٫۰۰ ۹۶٫۰۱ ۹۶٫۰۲ ۹۶٫۰۳ ۹۶٫۰۴ ۹۶٫۰۵ ۹۶٫۰۶ ۹۶٫۰۷ ۹۶٫۰۸ ۹۶٫۰۹ ۹۶٫۱۰ ۹۶٫۱۱ ۹۶٫۱۲ Iams JD, Romero R, Culhane JF, Goldenberg RL (January 2008). "Primary, secondary, and tertiary interventions to reduce the morbidity and mortality of preterm birth". Lancet. 371 (9607): 164–175. doi:10.1016/S0140-6736(08)60108-7. PMID 18191687. S2CID 8204299.
  97. ↑ Been JV, Nurmatov UB, Cox B, Nawrot TS, van Schayck CP, Sheikh A (May 2014). "Effect of smoke-free legislation on perinatal and child health: a systematic review and meta-analysis". Lancet. 383 (9928): 1549–1560. doi:10.1016/S0140-6736(14)60082-9. PMID 24680633. S2CID 8532979.
  98. ↑ Saurel-Cubizolles MJ, Zeitlin J, Lelong N, Papiernik E, Di Renzo GC, Bréart G (May 2004). "Employment, working conditions, and preterm birth: results from the Europop case-control survey". Journal of Epidemiology and Community Health. 58 (5): 395–401. doi:10.1136/jech.2003.008029. PMC 1732750. PMID 15082738.
  99. ↑ Pompeii LA, Savitz DA, Evenson KR, Rogers B, McMahon M (December 2005). "Physical exertion at work and the risk of preterm delivery and small-for-gestational-age birth". Obstetrics and Gynecology. 106 (6): 1279–1288. doi:10.1097/01.AOG.0000189080.76998.f8. PMID 16319253. S2CID 19518460.
  100. ↑ Li B, Zhang X, Peng X, Zhang S, Wang X, Zhu C (2019). "Folic Acid and Risk of Preterm Birth: A Meta-Analysis". Frontiers in Neuroscience. 13. doi:10.3389/fnins.2019.01284. PMC 6892975. PMID 31849592. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  101. ↑ Lamont RF, Jaggat AN (March 2007). "Emerging drug therapies for preventing spontaneous preterm labor and preterm birth". Expert Opinion on Investigational Drugs. 16 (3): 337–345. doi:10.1517/13543784.16.3.337. PMID 17302528. S2CID 11591970.
  102. ↑ Johnston M, Landers S, Noble L, Szucs K, Viehmann L, et al. (Section on Breastfeeding) (August 2021). "Prediction and Prevention of Spontaneous Preterm Birth: ACOG Practice Bulletin Summary, Number 234". Obstetrics and Gynecology. 138 (2): 320–323. doi:10.1097/AOG.0000000000004480. PMID 34293768. S2CID 236200411.
  103. ↑ Hofmeyr GJ, Lawrie TA, Atallah ÁN, Torloni MR (October 2018). "Calcium supplementation during pregnancy for preventing hypertensive disorders and related problems". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018 (10). doi:10.1002/14651858.CD001059.pub5. PMC 6517256. PMID 30277579. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  104. ↑ Guideline: Calcium supplementation in pregnant women. Geneva: World Health Organization. 2013.
  105. ↑ Rumbold AR, Crowther CA, Haslam RR, Dekker GA, Robinson JS (April 2006). "Vitamins C and E and the risks of preeclampsia and perinatal complications". The New England Journal of Medicine. 354 (17): 1796–1806. doi:10.1056/NEJMoa054186. hdl:2440/23161. PMID 16641396.
  106. ↑ Avşar TS, McLeod H, Jackson L (March 2021). "Health outcomes of smoking during pregnancy and the postpartum period: an umbrella review". BMC Pregnancy and Childbirth. 21 (1). doi:10.1186/s12884-021-03729-1. PMC 7995767. PMID 33771100. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  107. ↑ ۱۰۷٫۰ ۱۰۷٫۱ Urquhart C, Currell R, Harlow F, Callow L (February 2017). "Home uterine monitoring for detecting preterm labour". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017 (2). doi:10.1002/14651858.CD006172.pub4. PMC 6464057. PMID 28205207. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  108. ↑ ۱۰۸٫۰ ۱۰۸٫۱ East CE, Biro MA, Fredericks S, Lau R (April 2019). "Support during pregnancy for women at increased risk of low birthweight babies". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019 (4). doi:10.1002/14651858.CD000198.pub3. PMC 6443020. PMID 30933309. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  109. ↑ Romero R, Oyarzun E, Mazor M, Sirtori M, Hobbins JC, Bracken M (April 1989). "Meta-analysis of the relationship between asymptomatic bacteriuria and preterm delivery/low birth weight". Obstetrics and Gynecology. 73 (4): 576–582. PMID 2927852.
  110. ↑ Berghella V, Saccone G (September 2019). "Cervical assessment by ultrasound for preventing preterm delivery". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019 (9). doi:10.1002/14651858.CD007235.pub4. PMC 6760928. PMID 31553800. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  111. ↑ "Opinion Number 719: Multifetal Pregnancy Reduction". American College of Obstetricians and Gynecologists' Committee on Ethics. September 2017. Archived from the original on 4 April 2019. Retrieved 26 October 2018.
  112. ↑ Zipori Y, Haas J, Berger H, Barzilay E (September 2017). "Multifetal pregnancy reduction of triplets to twins compared with non-reduced triplets: a meta-analysis". Reproductive Biomedicine Online. 35 (3): 296–304. doi:10.1016/j.rbmo.2017.05.012. PMID 28625760.
  113. ↑ Evans MI, Andriole S, Britt DW (2014). "Fetal reduction: 25 years' experience". Fetal Diagnosis and Therapy. 35 (2): 69–82. doi:10.1159/000357974. PMID 24525884.
  114. ↑ McCall CA, Grimes DA, Lyerly AD (June 2013). ""Therapeutic" bed rest in pregnancy: unethical and unsupported by data". Obstetrics and Gynecology. 121 (6): 1305–1308. doi:10.1097/aog.0b013e318293f12f. PMID 23812466. S2CID 9069311.
  115. ↑ Olsen SF, Secher NJ, Tabor A, Weber T, Walker JJ, Gluud C (March 2000). "Randomised clinical trials of fish oil supplementation in high risk pregnancies. Fish Oil Trials In Pregnancy (FOTIP) Team". BJOG. 107 (3): 382–395. doi:10.1111/j.1471-0528.2000.tb13235.x. PMID 10740336. S2CID 30837582.
  116. ↑ Brocklehurst P, Gordon A, Heatley E, Milan SJ (January 2013). "Antibiotics for treating bacterial vaginosis in pregnancy". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 1 (1). doi:10.1002/14651858.CD000262.pub4. PMC 4164464. PMID 23440777. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  117. ↑ "Progesterone: Use in the second and third trimester of pregnancy for the prevention of preterm birth" (PDF). The Royal Australian and New Zealand College of Obstetricians and Gynaecologists. July 2017. Retrieved 2021-01-29.
  118. ↑ Dodd JM, Jones L, Flenady V, Cincotta R, Crowther CA (July 2013). "Prenatal administration of progesterone for preventing preterm birth in women considered to be at risk of preterm birth". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015 (7). doi:10.1002/14651858.CD004947.pub3. PMC 11035916. PMID 23903965. S2CID 43862120. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  119. ↑ Mackenzie R, Walker M, Armson A, Hannah ME (May 2006). "Progesterone for the prevention of preterm birth among women at increased risk: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials". American Journal of Obstetrics and Gynecology. 194 (5): 1234–1242. doi:10.1016/j.ajog.2005.06.049. PMID 16647905.
  120. ↑ ۱۲۰٫۰ ۱۲۰٫۱ Iams JD (January 2014). "Clinical practice. Prevention of preterm parturition". The New England Journal of Medicine. 370 (3): 254–261. doi:10.1056/NEJMcp1103640. PMID 24428470. S2CID 29480873.
  121. ↑ Romero R, Nicolaides KH, Conde-Agudelo A, O'Brien JM, Cetingoz E, Da Fonseca E, et al. (September 2016). "Vaginal progesterone decreases preterm birth ≤ 34 weeks of gestation in women with a singleton pregnancy and a short cervix: an updated meta-analysis including data from the OPPTIMUM study". Ultrasound in Obstetrics & Gynecology. 48 (3): 308–317. doi:10.1002/uog.15953. PMC 5053235. PMID 27444208.
  122. ↑ Caritis S, Rouse D (2006). "A randomized controlled trial of 17-hydroxyprogesterone caproate (17-OHPC) for the prevention of preterm birth in twins". American Journal of Obstetrics & Gynecology. 195 (6): S2. doi:10.1016/j.ajog.2006.10.003.
  123. ↑ Stewart LA, Simmonds M, Duley L, Dietz KC, Harden M, Hodkinson A, et al. (November 2017). "Evaluating progestogens for prevention of preterm birth international collaborative (EPPPIC) individual participant data (IPD) meta-analysis: protocol". Systematic Reviews. 6 (1). doi:10.1186/s13643-017-0600-x. PMC 5706301. PMID 29183399. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  124. ↑ Berghella V, Odibo AO, To MS, Rust OA, Althuisius SM (July 2005). "Cerclage for short cervix on ultrasonography: meta-analysis of trials using individual patient-level data". Obstetrics and Gynecology. 106 (1): 181–189. doi:10.1097/01.AOG.0000168435.17200.53. PMID 15994635. S2CID 22742373.
  125. ↑ Phibbs CS, Baker LC, Caughey AB, Danielsen B, Schmitt SK, Phibbs RH (May 2007). "Level and volume of neonatal intensive care and mortality in very-low-birth-weight infants". The New England Journal of Medicine. 356 (21): 2165–2175. doi:10.1056/NEJMsa065029. PMID 17522400. S2CID 8083107.
  126. ↑ Stan CM, Boulvain M, Pfister R, Hirsbrunner-Almagbaly P (November 2013). "Hydration for treatment of preterm labour". The Cochrane Database of Systematic Reviews (11). doi:10.1002/14651858.CD003096.pub2. PMC 11751767. PMID 24190310. {{cite journal}}: Check |pmc= value (help); Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  127. ↑ Aziz K, Lee HC, Escobedo MB, Hoover AV, Kamath-Rayne BD, Kapadia VS, et al. (October 2020). "Part 5: Neonatal Resuscitation: 2020 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care". Circulation. 142 (16_suppl_2): S524–S550. doi:10.1161/CIR.0000000000000902. PMID 33081528. S2CID 224826008.
  128. ↑ Walters A, McKinlay C, Middleton P, Harding JE, Crowther CA (April 2022). "Repeat doses of prenatal corticosteroids for women at risk of preterm birth for improving neonatal health outcomes". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2022 (4). doi:10.1002/14651858.CD003935.pub5. PMC 8978608. PMID 35377461. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  129. ↑ McGoldrick E, Stewart F, Parker R, Dalziel SR (December 2020). "Antenatal corticosteroids for accelerating fetal lung maturation for women at risk of preterm birth". The Cochrane Database of Systematic Reviews (published Dec 25, 2020). 12 (2). doi:10.1002/14651858.CD004454.pub4. PMC 8094626. PMID 33368142. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  130. ↑ "The National Institutes of Health (NIH) Consensus Development Program: The Effect of Corticosteroids for Fetal Maturation on Perinatal Outcomes". Archived from the original on 9 July 2017. Retrieved 2017-07-18.
  131. ↑ "The National Institutes of Health (NIH) Consensus Development Program: Antenatal Corticosteroids Revisited: Repeat Courses". Archived from the original on 18 January 2017. Retrieved 2017-07-18.
  132. ↑ Shepherd E, Salam RA, Middleton P, Makrides M, McIntyre S, Badawi N, Crowther CA (August 2017). "Antenatal and intrapartum interventions for preventing cerebral palsy: an overview of Cochrane systematic reviews". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017 (8). doi:10.1002/14651858.CD012077.pub2. PMC 6483544. PMID 28786098. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  133. ↑ Schrag S, Gorwitz R, Fultz-Butts K, Schuchat A (August 2002). "Prevention of perinatal group B streptococcal disease. Revised guidelines from CDC". MMWR. Recommendations and Reports. 51 (RR-11): 1–22. PMID 12211284.
  134. ↑ ۱۳۴٫۰ ۱۳۴٫۱ Kenyon SL, Taylor DJ, Tarnow-Mordi W (March 2001). "Broad-spectrum antibiotics for spontaneous preterm labour: the ORACLE II randomised trial. ORACLE Collaborative Group". Lancet. 357 (9261): 989–994. doi:10.1016/S0140-6736(00)04233-1. PMID 11293641. S2CID 205936902.
  135. ↑ Haas DM, Caldwell DM, Kirkpatrick P, McIntosh JJ, Welton NJ (October 2012). "Tocolytic therapy for preterm delivery: systematic review and network meta-analysis". BMJ. 345. doi:10.1136/bmj.e6226. PMC 4688428. PMID 23048010. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  136. ↑ Simhan HN, Caritis SN (August 2007). "Prevention of preterm delivery". The New England Journal of Medicine. 357 (5): 477–487. doi:10.1056/NEJMra050435. PMID 17671256.
  137. ↑ Li X, Zhang Y, Shi Z (February 2005). "Ritodrine in the treatment of preterm labour: a meta-analysis". The Indian Journal of Medical Research. 121 (2): 120–127. PMID 15756046.
  138. ↑ Crowther CA, Brown J, McKinlay CJ, Middleton P (August 2014). "Magnesium sulphate for preventing preterm birth in threatened preterm labour". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2014 (8). doi:10.1002/14651858.CD001060.pub2. PMC 10838393. PMID 25126773. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  139. ↑ Crowther CA, Middleton PF, Voysey M, Askie L, Duley L, Pryde PG, et al. (October 2017). "Assessing the neuroprotective benefits for babies of antenatal magnesium sulphate: An individual participant data meta-analysis". PLOS Medicine. 14 (10). doi:10.1371/journal.pmed.1002398. PMC 5627896. PMID 28976987. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  140. ↑ Alfirevic Z, Milan SJ, Livio S (September 2013). "Caesarean section versus vaginal delivery for preterm birth in singletons". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013 (9). doi:10.1002/14651858.CD000078.pub3. PMC 7052739. PMID 24030708. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  141. ↑ McCall EM, Alderdice F, Halliday HL, Vohra S, Johnston L (February 2018). "Interventions to prevent hypothermia at birth in preterm and/or low birth weight infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2018 (2). doi:10.1002/14651858.CD004210.pub5. PMC 6491068. PMID 29431872. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  142. ↑ Bruschettini M, O'Donnell CP, Davis PG, Morley CJ, Moja L, Calevo MG (March 2020). "Sustained versus standard inflations during neonatal resuscitation to prevent mortality and improve respiratory outcomes". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (3). doi:10.1002/14651858.CD004953.pub4. PMC 7080446. PMID 32187656. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  143. ↑ Boundy EO, Dastjerdi R, Spiegelman D, Fawzi WW, Missmer SA, Lieberman E, et al. (January 2016). "Kangaroo Mother Care and Neonatal Outcomes: A Meta-analysis". Pediatrics. 137 (1). doi:10.1542/peds.2015-2238. PMC 4702019. PMID 26702029. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  144. ↑ Bell EF, Acarregui MJ (4 December 2014). "Restricted versus liberal water intake for preventing morbidity and mortality in preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2014 (12). doi:10.1002/14651858.CD000503.pub3. PMC 7038715. PMID 25473815. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  145. ↑ Hodgson KA, Wilkinson D, De Paoli AG, Manley BJ (May 2023). "Nasal high flow therapy for primary respiratory support in preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2023 (5). doi:10.1002/14651858.CD006405.pub4. PMC 10161968. PMID 37144837. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  146. ↑ Askie LM, Darlow BA, Davis PG, Finer N, Stenson B, Vento M, Whyte R (April 2017). "Effects of targeting lower versus higher arterial oxygen saturations on death or disability in preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 4 (4). doi:10.1002/14651858.CD011190.pub2. PMC 6478245. PMID 28398697. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  147. ↑ Subramaniam, P; Ho, JJ; Davis, PG (18 October 2021). "Prophylactic or very early initiation of continuous positive airway pressure (CPAP) for preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2021 (10). doi:10.1002/14651858.CD001243.pub4. PMC 8521644. PMID 34661278. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  148. ↑ Lai NM, Foong SC, Foong WC, Tan K (April 2016). "Co-bedding in neonatal nursery for promoting growth and neurodevelopment in stable preterm twins". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 4 (4). doi:10.1002/14651858.CD008313.pub3. PMC 6464533. PMID 27075527. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  149. ↑ ۱۴۹٫۰ ۱۴۹٫۱ ۱۴۹٫۲ ۱۴۹٫۳ ۱۴۹٫۴ Abiramalatha T, Thomas N, Thanigainathan S (March 2021). "High versus standard volume enteral feeds to promote growth in preterm or low birth weight infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2021 (3). doi:10.1002/14651858.CD012413.pub3. PMC 8092452. PMID 33733486. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  150. ↑ ۱۵۰٫۰ ۱۵۰٫۱ ۱۵۰٫۲ ۱۵۰٫۳ ۱۵۰٫۴ ۱۵۰٫۵ ۱۵۰٫۶ ۱۵۰٫۷ Walsh V, Brown JV, Copperthwaite BR, Oddie SJ, McGuire W (December 2020). "Early full enteral feeding for preterm or low birth weight infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (12). doi:10.1002/14651858.CD013542.pub2. PMC 8094920. PMID 33368149. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  151. ↑ ۱۵۱٫۰ ۱۵۱٫۱ ۱۵۱٫۲ ۱۵۱٫۳ ۱۵۱٫۴ Sadrudin Premji S, Chessell L, Stewart F (June 2021). "Continuous nasogastric milk feeding versus intermittent bolus milk feeding for preterm infants less than 1500 grams". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2021 (6). doi:10.1002/14651858.CD001819.pub3. PMC 8223964. PMID 34165778. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  152. ↑ Eidelman, Arthur I.; Schanler, Richard J.; Johnston, Margreete; Landers, Susan; Noble, Larry; Szucs, Kinga; Viehmann, Laura (March 2012). "Breastfeeding and the use of human milk". Pediatrics. 129 (3): e827–e841. doi:10.1542/peds.2011-3552. PMID 22371471. Meta-analyses of 4 randomized clinical trials performed over the period 1983 to 2005 support the conclusion that feeding preterm infants human milk is associated with a significant reduction (58%) in the incidence of NEC.
  153. ↑ Brown JV, Walsh V, McGuire W (August 2019). "Formula versus maternal breast milk for feeding preterm or low birth weight infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 8 (8). doi:10.1002/14651858.CD002972.pub3. PMC 6710607. PMID 31452191. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  154. ↑ ۱۵۴٫۰ ۱۵۴٫۱ Brown JV, Embleton ND, Harding JE, McGuire W (May 2016). "Multi-nutrient fortification of human milk for preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews (5). doi:10.1002/14651858.CD000343.pub3. hdl:2292/57382. PMID 27155888. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  155. ↑ Amissah EA, Brown J, Harding JE (September 2020). "Protein supplementation of human milk for promoting growth in preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (9). doi:10.1002/14651858.CD000433.pub3. PMC 8094919. PMID 32964431. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  156. ↑ Gao C, Miller J, Collins CT, Rumbold AR (November 2020). "Comparison of different protein concentrations of human milk fortifier for promoting growth and neurological development in preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (11). doi:10.1002/14651858.CD007090.pub2. PMC 8092673. PMID 33215474. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  157. ↑ Fenton TR, Al-Wassia H, Premji SS, Sauve RS (June 2020). "Higher versus lower protein intake in formula-fed low birth weight infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 6 (7). doi:10.1002/14651858.CD003959.pub4. PMC 7387284. PMID 32573771. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  158. ↑ Amissah EA, Brown J, Harding JE (September 2020). "Carbohydrate supplementation of human milk to promote growth in preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 9 (10). doi:10.1002/14651858.CD000280.pub3. PMC 8094174. PMID 32898300. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  159. ↑ Amissah EA, Brown J, Harding JE (August 2020). "Fat supplementation of human milk for promoting growth in preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 8 (10). doi:10.1002/14651858.CD000341.pub3. PMC 8236752. PMID 32842164. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  160. ↑ Perretta L, Ouldibbat L, Hagadorn JI, Brumberg HL (February 2021). "High versus low medium chain triglyceride content of formula for promoting short-term growth of preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2021 (2). doi:10.1002/14651858.CD002777.pub2. PMC 8094384. PMID 33620090. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  161. ↑ Amari S, Shahrook S, Namba F, Ota E, Mori R (October 2020). "Branched-chain amino acid supplementation for improving growth and development in term and preterm neonates". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (10). doi:10.1002/14651858.CD012273.pub2. PMC 8078205. PMID 33006765. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  162. ↑ Basuki F, Hadiati DR, Turner T, McDonald S, Hakimi M (June 2019). "Dilute versus full-strength formula in exclusively formula-fed preterm or low birth weight infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 6 (6). doi:10.1002/14651858.CD007263.pub3. PMC 6596360. PMID 31246272. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  163. ↑ ۱۶۳٫۰ ۱۶۳٫۱ Fabrizio V, Trzaski JM, Brownell EA, Esposito P, Lainwala S, Lussier MM, Hagadorn JI (November 2020). "Individualized versus standard diet fortification for growth and development in preterm infants receiving human milk". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (11). doi:10.1002/14651858.CD013465.pub2. PMC 8094236. PMID 33226632. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  164. ↑ ۱۶۴٫۰ ۱۶۴٫۱ Premkumar MH, Pammi M, Suresh G (November 2019). "Human milk-derived fortifier versus bovine milk-derived fortifier for prevention of mortality and morbidity in preterm neonates". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019 (11). doi:10.1002/14651858.CD013145.pub2. PMC 6837687. PMID 31697857.
  165. ↑ Yeo KT, Kong JY, Sasi A, Tan K, Lai NM, Schindler T (October 2019). "Stopping enteral feeds for prevention of transfusion-associated necrotising enterocolitis in preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2019 (10). doi:10.1002/14651858.CD012888.pub2. PMC 6815687. PMID 31684689.
  166. ↑ ۱۶۶٫۰ ۱۶۶٫۱ Thanigainathan S, Abiramalatha T (July 2020). "Early fortification of human milk versus late fortification to promote growth in preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (7). doi:10.1002/14651858.CD013392.pub2. PMC 7390609. PMID 32726863. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  167. ↑ Young L, Embleton ND, McGuire W (December 2016). "Nutrient-enriched formula versus standard formula for preterm infants following hospital discharge". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2016 (12). doi:10.1002/14651858.CD004696.pub5. PMC 6463855. PMID 27958643. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  168. ↑ Richards R, Foster JP, Psaila K (August 2021). "Continuous versus bolus intermittent intragastric tube feeding for preterm and low birth weight infants with gastro-oesophageal reflux disease". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2021 (8). doi:10.1002/14651858.CD009719.pub3. PMC 8407337. PMID 34355390. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  169. ↑ Dawson JA, Summan R, Badawi N, Foster JP (August 2021). "Push versus gravity for intermittent bolus gavage tube feeding of preterm and low birth weight infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2021 (8). doi:10.1002/14651858.CD005249.pub3. PMC 8407046. PMID 34346056. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  170. ↑ Akindolire A, Talbert A, Sinha I, Embleton N, Allen S (2020). "Evidence that informs feeding practices in very low birthweight and very preterm infants in sub-Saharan Africa: an overview of systematic reviews". BMJ Paediatrics Open. 4 (1). doi:10.1136/bmjpo-2020-000724. PMC 7422638. PMID 32821859. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  171. ↑ Moon K, Athalye-Jape GK, Rao U, Rao SC (April 2020). "Early versus late parenteral nutrition for critically ill term and late preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2020 (4). doi:10.1002/14651858.CD013141.pub2. PMC 7138920. PMID 32266712. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  172. ↑ ۱۷۲٫۰ ۱۷۲٫۱ ۱۷۲٫۲ ۱۷۲٫۳ ۱۷۲٫۴ ۱۷۲٫۵ ۱۷۲٫۶ ۱۷۲٫۷ Abiramalatha, T; Thanigainathan, S; Ramaswamy, VV; Rajaiah, B; Ramakrishnan, S (30 June 2023). "Re-feeding versus discarding gastric residuals to improve growth in preterm infants". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2023 (6). doi:10.1002/14651858.CD012940.pub3. PMC 10312053. PMID 37387544. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  173. ↑ ۱۷۳٫۰ ۱۷۳٫۱ ۱۷۳٫۲ ۱۷۳٫۳ Diller, Natasha; Osborn, David A; Birch, Pita (2023-10-12). Cochrane Neonatal Group (ed.). "Higher versus lower sodium intake for preterm infants". Cochrane Database of Systematic Reviews. 2023 (10). doi:10.1002/14651858.CD012642.pub2. PMC 10569379. PMID 37824273. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  174. ↑ ۱۷۴٫۰ ۱۷۴٫۱ ۱۷۴٫۲ Joint Committee on Infant Hearing (October 2007). "Year 2007 position statement: Principles and guidelines for early hearing detection and intervention programs". Pediatrics. 120 (4): 898–921. doi:10.15142/fptk-b748. PMID 17908777.
  175. ↑ Patel RM, Rysavy MA, Bell EF, Tyson JE (June 2017). "Survival of Infants Born at Periviable Gestational Ages". Clinics in Perinatology. 44 (2): 287–303. doi:10.1016/j.clp.2017.01.009. PMC 5424630. PMID 28477661.
  176. ↑ Costeloe KL, Hennessy EM, Haider S, Stacey F, Marlow N, Draper ES (December 2012). "Short term outcomes after extreme preterm birth in England: comparison of two birth cohorts in 1995 and 2006 (the EPICure studies)". BMJ. 345. doi:10.1136/bmj.e7976. PMC 3514472. PMID 23212881. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  177. ↑ Fellman V, Hellström-Westas L, Norman M, Westgren M, Källén K, Lagercrantz H, et al. (June 2009). "One-year survival of extremely preterm infants after active perinatal care in Sweden". JAMA. 301 (21): 2225–2233. doi:10.1001/jama.2009.771. PMID 19491184.
  178. ↑ Ancel PY, Goffinet F, Kuhn P, Langer B, Matis J, Hernandorena X, et al. (EPIPAGE-2 Writing Group) (March 2015). "Survival and morbidity of preterm children born at 22 through 34 weeks' gestation in France in 2011: results of the EPIPAGE-2 cohort study". JAMA Pediatrics. 169 (3): 230–238. doi:10.1001/jamapediatrics.2014.3351. PMID 25621457.
  179. ↑ Boland RA, Davis PG, Dawson JA, Doyle LW (March 2017). "Outcomes of infants born at 22-27 weeks' gestation in Victoria according to outborn/inborn birth status". Archives of Disease in Childhood. Fetal and Neonatal Edition. 102 (2): F153–F161. doi:10.1136/archdischild-2015-310313. PMID 27531224. S2CID 7958596.
  180. ↑ Chen F, Bajwa NM, Rimensberger PC, Posfay-Barbe KM, Pfister RE (September 2016). "Thirteen-year mortality and morbidity in preterm infants in Switzerland". Archives of Disease in Childhood. Fetal and Neonatal Edition. 101 (5): F377–F383. doi:10.1136/archdischild-2015-308579. PMID 27059074. S2CID 20567764.
  181. ↑ ۱۸۱٫۰ ۱۸۱٫۱ ۱۸۱٫۲ ۱۸۱٫۳ Saigal S, Doyle LW (January 2008). "An overview of mortality and sequelae of preterm birth from infancy to adulthood". Lancet. 371 (9608): 261–269. doi:10.1016/S0140-6736(08)60136-1. PMID 18207020. S2CID 17256481.
  182. ↑ Phillips C, Velji Z, Hanly C, Metcalfe A (July 2017). "Risk of recurrent spontaneous preterm birth: a systematic review and meta-analysis". BMJ Open. 7 (6). doi:10.1136/bmjopen-2016-015402. PMC 5734267. PMID 28679674. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  183. ↑ Mathew TJ, MacDorman MF (2006). "Infant Mortality Statistics from the 2003 Period Linked Birth/Infant Death Data Set". National Vital Statistics Reports. 54 (16).
  184. ↑ Kaempf JW, Tomlinson M, Arduza C, Anderson S, Campbell B, Ferguson LA, et al. (January 2006). "Medical staff guidelines for periviability pregnancy counseling and medical treatment of extremely premature infants". Pediatrics. 117 (1): 22–29. doi:10.1542/peds.2004-2547. PMID 16396856. S2CID 20495326. Archived from the original on 18 March 2008. — in particular see TABLE 1 Survival and Neurologic Disability Rates Among Extremely Premature Infants بایگانی‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine
  185. ↑ Morgan MA, Goldenberg RL, Schulkin J (February 2008). "Obstetrician-gynecologists' practices regarding preterm birth at the limit of viability". The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine. 21 (2): 115–121. doi:10.1080/14767050701866971. PMID 18240080. S2CID 27735824.
  186. ↑ Arzuaga BH, Lee BH (December 2011). "Limits of human viability in the United States: a medicolegal review". Pediatrics. 128 (6): 1047–1052. doi:10.1542/peds.2011-1689. PMID 22065266. S2CID 31065615.
  187. ↑ Lambert SR, Lyons CJ (2016-10-31). Taylor and Hoyt's pediatric ophthalmology and strabismus (Fifth ed.). Edinburgh: Elsevier Health Sciences. ISBN 978-0-7020-6616-0. OCLC 960162637.
  188. ↑ ۱۸۸٫۰ ۱۸۸٫۱ March of Dimes Neonatal Death بایگانی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine Retrieved on 11 November 2014
  189. ↑ Berbel P, Navarro D, Ausó E, Varea E, Rodríguez AE, Ballesta JJ, et al. (June 2010). "Role of late maternal thyroid hormones in cerebral cortex development: an experimental model for human prematurity". Cerebral Cortex. 20 (6): 1462–1475. doi:10.1093/cercor/bhp212. PMC 2871377. PMID 19812240.
  190. ↑ Cloherty and Stark's Manual of Neonatal Care (9th ed.). Lippincott Williams & Wilkins. 2022. p. 162. ISBN 978-1-975159-55-9.
  191. ↑ ۱۹۱٫۰ ۱۹۱٫۱ "New BAPM Framework on Extreme Preterm Birth Published | British Association of Perinatal Medicine". www.bapm.org. Archived from the original on 4 December 2020. Retrieved 25 October 2019.
  192. ↑ ۱۹۲٫۰ ۱۹۲٫۱ "World Health Organization". November 2015. Archived from the original on 18 July 2016.
  193. ↑ ۱۹۳٫۰ ۱۹۳٫۱ "Extreme preemies face long-term disabilities". ان‌بی‌سی نیوز. 6 January 2005. Archived from the original on 12 August 2020.
  194. ↑ "Why Do So Many Preemies Have Hearing Loss?". Audiology. 2017-06-19. Retrieved 2020-04-01.
  195. ↑ ۱۹۵٫۰ ۱۹۵٫۱ Moster D, Lie RT, Markestad T (July 2008). "Long-term medical and social consequences of preterm birth". The New England Journal of Medicine. 359 (3): 262–273. doi:10.1056/NEJMoa0706475. PMID 18635431. S2CID 25921193.
  196. ↑ "Depression linked to premature birth". The Age. Melbourne. 2004-05-04. Archived from the original on 8 April 2009. Retrieved 2008-12-16.
  197. ↑ Böhm B, Katz-Salamon M, Institute K, Smedler AC, Lagercrantz H, Forssberg H (August 2002). "Developmental risks and protective factors for influencing cognitive outcome at 5 1/2 years of age in very-low-birthweight children". Developmental Medicine and Child Neurology. 44 (8): 508–516. doi:10.1017/S001216220100247X (inactive 26 August 2025). PMID 12206615.{{cite journal}}: تمیزکاری شیوه یادکرد ۱: شناساگر شیء دیجیتال غیرفعال از اوت ۲۰۲۵ (link)
  198. ↑ Spencer MD, Moorhead TW, Gibson RJ, McIntosh AM, Sussmann JE, Owens DG, et al. (January 2008). "Low birthweight and preterm birth in young people with special educational needs: a magnetic resonance imaging analysis". BMC Medicine. 6 (1). doi:10.1186/1741-7015-6-1. PMC 2241838. PMID 18234075. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  199. ↑ Li S, Zhang M, Tian H, Liu Z, Yin X, Xi B (October 2014). "Preterm birth and risk of type 1 and type 2 diabetes: systematic review and meta-analysis". Obesity Reviews. 15 (10): 804–811. doi:10.1111/obr.12214. PMID 25073871. S2CID 22685359.
  200. ↑ Hack M (October 2009). "Adult outcomes of preterm children". Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics. 30 (5): 460–470. doi:10.1097/dbp.0b013e3181ba0fba. PMID 19823140. S2CID 205574669.
  201. ↑ Saigal S (April 2013). "Quality of life of former premature infants during adolescence and beyond". Early Human Development. 89 (4): 209–213. doi:10.1016/j.earlhumdev.2013.01.012. PMID 23462550.
  202. ↑ Carmody JB, Charlton JR (June 2013). "Short-term gestation, long-term risk: prematurity and chronic kidney disease". Pediatrics. 131 (6): 1168–1179. doi:10.1542/peds.2013-0009. PMID 23669525. S2CID 8389988.
  203. ↑ "WHO Disease and injury country estimates". World Health Organization. 2009. Archived from the original on 11 November 2009. Retrieved 11 November 2009.
  204. ↑ Delnord M, Blondel B, Zeitlin J (April 2015). "What contributes to disparities in the preterm birth rate in European countries?". Current Opinion in Obstetrics & Gynecology. 27 (2): 133–142. doi:10.1097/GCO.0000000000000156. PMC 4352070. PMID 25692506.
  205. ↑ "Vital Statistics Rapid Release, Number 28 (June 2023)" (PDF). cdc.gov.
  206. ↑ "Data and statistics". سازمان جهانی بهداشت. Archived from the original on 16 February 2007.
  207. ↑ Subramanian, KNS (18 June 2009). "Extremely Low Birth Weight Infant". ئی‌مدیسین. Archived from the original on 21 November 2008. Retrieved 2009-08-26.
  208. ↑ Gilbert WM, Nesbitt TS, Danielsen B (September 2003). "The cost of prematurity: quantification by gestational age and birth weight". Obstetrics and Gynecology. 102 (3): 488–492. doi:10.1016/S0029-7844(03)00617-3. PMID 12962929. S2CID 9995272.
  209. ↑ Richard E. Behrman, Adrienne Stith Butler, Editors, Committee on Understanding Premature Birth and Assuring Healthy Outcomes. Preterm Birth: Causes, Consequences, and Prevention بایگانی‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine. Institute_of_Medicine. گزارش مؤسسه پزشکی در سال 2007 با عنوان «زایمان زودرس»
  210. ↑ Spencer E. Ante. Million-Dollar Babies بایگانی‌شده در ۳۱ مه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine. بلومبرگ بیزنس‌ویک. 12 June 2008. Retrieved 2010-1-24.
  211. ↑ Service, Canwest News. "Miracle child". Archived from the original on 9 December 2007. Retrieved 2007-11-28.
  212. ↑ Guinness World Records 2004. Bantam Books. 2004. ISBN 978-0-553-58712-8.
  213. ↑ "'Miracle baby': Born at 21 weeks, she may be the most premature surviving infant". TODAY. Retrieved 2019-01-02.
  214. ↑ ۲۱۴٫۰ ۲۱۴٫۱ ۲۱۴٫۲ "Most-premature baby allowed home". بی‌بی‌سی نیوز. 2007-02-21. Archived from the original on 23 March 2007. Retrieved 2007-05-05.
  215. ↑ "trithuc.thanhnienkhcn.org.vn". Archived from the original on 24 January 2008. Retrieved 2007-11-28.
  216. ↑ "A little miracle called Madeline". هندو (روزنامه). Chennai, India. 2004-08-26. Archived from the original on 2 December 2007. Retrieved 2007-11-28.
  217. ↑ "World's Smallest Baby Goes Home, Cellphone-Sized Baby Is Discharged From Hospital". سی‌بی‌اس نیوز. 2005-02-08. Archived from the original on 1 January 2008. Retrieved 2007-11-28.
  218. ↑ Rochman B. "Incredibly, World's Tiniest Preterm Babies Are Doing Just Fine". Time. ISSN 0040-781X. Retrieved 2019-05-30.
  219. ↑ "World's Smallest Baby Goes Home". سی‌بی‌اس نیوز. 8 February 2005. Archived from the original on 1 January 2008.
  220. ↑ Allyn B (29 May 2019). "Saybie, Born at 8.6 Ounces in San Diego, Is Now The World's Tiniest Surviving Baby". NPR. Retrieved 2019-05-30.
  221. ↑ "The Tiniest Babies". دانشگاه آیووا. Archived from the original on 10 June 2010. Retrieved 2010-07-22.
  222. ↑ "Baby Richard born at 21 weeks: One of the youngest babies to survive". Children's Minnesota. 2020-12-23. Retrieved 2021-06-05.
  223. ↑ "Miracle Baby Thrives After Being Given 0% Chance To Live Diagnosis". 2021-04-14. Retrieved 2021-06-05.
  224. ↑ "Most premature baby". Guinness World Records. 5 July 2020. Retrieved 2023-03-15.
  225. ↑ Yu, Yi-Jin. "Boy sets Guinness record for world's most premature baby, celebrates 1st birthday". صبح بخیر آمریکا. Retrieved 25 July 2025.
  226. ↑ Raju, TNK (1980). "Some Famous "High Risk" Newborn Babies". Historical Review and Recent Advances in Neonatal and Perinatal Medicine. Archived from the original on 11 September 2007.
  227. ↑ Preston E (July 19, 2020). "During Coronavirus Lockdowns, Some Doctors Wondered: Where Are the Preemies?". The New York Times. Retrieved August 2, 2020.
  228. ↑ Benders MJ, Kersbergen KJ, de Vries LS (March 2014). "Neuroimaging of white matter injury, intraventricular and cerebellar hemorrhage". Clinics in Perinatology. 41 (1): 69–82. doi:10.1016/j.clp.2013.09.005. PMID 24524447.
  229. ↑ Volpe JJ (December 2009). "The encephalopathy of prematurity--brain injury and impaired brain development inextricably intertwined". Seminars in Pediatric Neurology. 16 (4): 167–178. doi:10.1016/j.spen.2009.09.005. PMC 2799246. PMID 19945651.
  230. ↑ ۲۳۰٫۰ ۲۳۰٫۱ Nosarti C, Giouroukou E, Healy E, Rifkin L, Walshe M, Reichenberg A, et al. (January 2008). "Grey and white matter distribution in very preterm adolescents mediates neurodevelopmental outcome". Brain. 131 (Pt 1): 205–217. doi:10.1093/brain/awm282. PMID 18056158.
  231. ↑ ۲۳۱٫۰ ۲۳۱٫۱ ۲۳۱٫۲ Nosarti C, Nam KW, Walshe M, Murray RM, Cuddy M, Rifkin L, Allin MP (2014). "Preterm birth and structural brain alterations in early adulthood". NeuroImage. Clinical. 6: 180–191. doi:10.1016/j.nicl.2014.08.005. PMC 4215396. PMID 25379430.
  232. ↑ Tanskanen P, Valkama M, Haapea M, Barnes A, Ridler K, Miettunen J, et al. (January 2011). "Is prematurity associated with adult cognitive outcome and brain structure?". Pediatric Neurology. 44 (1): 12–20. doi:10.1016/j.pediatrneurol.2010.07.002. PMID 21147382.
  233. ↑ ۲۳۳٫۰ ۲۳۳٫۱ ۲۳۳٫۲ Orchinik LJ, Taylor HG, Espy KA, Minich N, Klein N, Sheffield T, Hack M (November 2011). "Cognitive outcomes for extremely preterm/extremely low birth weight children in kindergarten". Journal of the International Neuropsychological Society. 17 (6): 1067–1079. doi:10.1017/S135561771100107X. PMC 3282051. PMID 21923973.
  234. ↑ ۲۳۴٫۰ ۲۳۴٫۱ Allin MP, Kontis D, Walshe M, Wyatt J, Barker GJ, Kanaan RA, et al. (12 October 2011). "White matter and cognition in adults who were born preterm". PLOS ONE. 6 (10). Bibcode:2011PLoSO...624525A. doi:10.1371/journal.pone.0024525. PMC 3192037. PMID 22022357. S2CID 3884637. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  235. ↑ ۲۳۵٫۰ ۲۳۵٫۱ Bjuland KJ, Løhaugen GC, Martinussen M, Skranes J (June 2013). "Cortical thickness and cognition in very-low-birth-weight late teenagers". Early Human Development. 89 (6): 371–380. doi:10.1016/j.earlhumdev.2012.12.003. PMID 23273486.
  236. ↑ ۲۳۶٫۰ ۲۳۶٫۱ ۲۳۶٫۲ Cheong JL, Anderson PJ, Roberts G, Burnett AC, Lee KJ, Thompson DK, et al. (2013). "Contribution of brain size to IQ and educational underperformance in extremely preterm adolescents". PLOS ONE. 8 (10). Bibcode:2013PLoSO...877475C. doi:10.1371/journal.pone.0077475. PMC 3793949. PMID 24130887. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  237. ↑ ۲۳۷٫۰ ۲۳۷٫۱ ۲۳۷٫۲ Hack M, Flannery DJ, Schluchter M, Cartar L, Borawski E, Klein N (January 2002). "Outcomes in young adulthood for very-low-birth-weight infants". The New England Journal of Medicine. 346 (3): 149–157. doi:10.1056/NEJMoa010856. PMID 11796848.
  238. ↑ Weisglas-Kuperus N, Hille ET, Duivenvoorden HJ, Finken MJ, Wit JM, van Buuren S, et al. (May 2009). "Intelligence of very preterm or very low birthweight infants in young adulthood". Archives of Disease in Childhood. Fetal and Neonatal Edition. 94 (3): F196–F200. doi:10.1136/adc.2007.135095. hdl:1874/32813. PMID 18805824. S2CID 16930851.
  239. ↑ Doyle LW, Cheong JL, Burnett A, Roberts G, Lee KJ, Anderson PJ (December 2015). "Biological and Social Influences on Outcomes of Extreme-Preterm/Low-Birth Weight Adolescents". Pediatrics. 136 (6): e1513–e1520. doi:10.1542/peds.2015-2006. PMID 26553187. S2CID 30594886.
  240. ↑ van Lunenburg A, van der Pal SM, van Dommelen P, van der Pal-de Bruin KM, Bennebroek Gravenhorst J, Verrips GH (March 2013). "Changes in quality of life into adulthood after very preterm birth and/or very low birth weight in the Netherlands". Health and Quality of Life Outcomes. 11 (1). doi:10.1186/1477-7525-11-51. PMC 3618000. PMID 23531081. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  241. ↑ Walther FJ, den Ouden AL, Verloove-Vanhorick SP (September 2000). "Looking back in time: outcome of a national cohort of very preterm infants born in The Netherlands in 1983". Early Human Development. 59 (3): 175–191. doi:10.1016/S0378-3782(00)00094-3. PMID 10996273.
  242. ↑ Zwicker JG, Harris SR (February 2008). "Quality of life of formerly preterm and very low birth weight infants from preschool age to adulthood: a systematic review". Pediatrics. 121 (2): e366–e376. doi:10.1542/peds.2007-0169. PMID 18245409. S2CID 11674158.
  243. ↑ Martinussen M, Flanders DW, Fischl B, Busa E, Løhaugen GC, Skranes J, et al. (December 2009). "Segmental brain volumes and cognitive and perceptual correlates in 15-year-old adolescents with low birth weight". The Journal of Pediatrics. 155 (6): 848–853.e1. doi:10.1016/j.jpeds.2009.06.015. PMC 5875423. PMID 19683725.
  244. ↑ Allin M, Henderson M, Suckling J, Nosarti C, Rushe T, Fearon P, et al. (January 2004). "Effects of very low birthweight on brain structure in adulthood". Developmental Medicine and Child Neurology. 46 (1): 46–53. doi:10.1111/j.1469-8749.2004.tb00433.x. PMID 14974647. S2CID 221649350.
  245. ↑ Skranes J, Løhaugen GC, Martinussen M, Håberg A, Brubakk AM, Dale AM (September 2013). "Cortical surface area and IQ in very-low-birth-weight (VLBW) young adults". Cortex; A Journal Devoted to the Study of the Nervous System and Behavior. 49 (8): 2264–2271. doi:10.1016/j.cortex.2013.06.001. PMID 23845237. S2CID 32770053.
  246. ↑ Lanaro D, Ruffini N, Manzotti A, Lista G (March 2017). "Osteopathic manipulative treatment showed reduction of length of stay and costs in preterm infants: A systematic review and meta-analysis". Medicine. 96 (12). doi:10.1097/MD.0000000000006408. PMC 5371477. PMID 28328840. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)
  247. ↑ DeMarsh S, Huntzinger A, Gehred A, Stanek JR, Kemper KJ, Belsky JA (February 2021). "Pediatric Osteopathic Manipulative Medicine: A Scoping Review". Pediatrics. 147 (2). doi:10.1542/peds.2020-016162. PMID 33500321. S2CID 231730075. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)

پیوند به بیرون

[ویرایش]
طبقه‌بندی
D
  • ICD-10: O60.1, P07.3
  • ICD-9-CM: 644, 765
  • MeSH: D047928
  • DiseasesDB: ۱۰۵۸۹
منابع بیرونی
  • مدلاین پلاس: ۰۰۱۵۶۲
  • ئی‌مدیسین: ped/۱۸۸۹
  • ن
  • ب
  • و
بهداشت زنان
بهداشت باروری
بهداشت باروری
دستگاه تولید مثل در زنان
  • فرج
    • کلیتوریس
      • غلفه
    • لبه کوچک
    • لبه بزرگ
  • واژن
  • دهانه رحم
  • رحم
  • لوله رحم
  • تخمدان
  • بیماری‌های دستگاه تناسلی
سلامت مادران
  • بارداری
    • بارداری ناخواسته
    • تعداد بارداری و زایمان
    • پزشکی زایمان
    • مراقبت‌های دوران بارداری
    • بارداری نوجوانان
    • عوارض بارداری
      • استفراغ تند بارداری
      • حاملگی خارج‌رحمی
      • سقط خودبه‌خودی
      • خونریزی‌های دوران بارداری و زایمان
      • دیابت بارداری
      • فشار خون
        • پره‌اکلامپسی
        • اکلامپسی
  • زایمان
    • مامایی
    • زایمان زودرس
    • چندقلوزایی
    • اکسی‌توسین
    • زایمان دشوار
    • عمل سزارین
    • باقیماندن جفت
    • فیستول زایمانی
      • فیستول مثانه‌ای-واژینال
      • فیستول راست‌روده‌ای-مهبلی
    • برش در ناحیه پرینه
      • بخیه شوهر
    • دوران پس از زایمان
    • دوران خانه‌نشینی پس از زایمان
  • مرگ مادر
  • مرگ پیرازایشی
  • مرده‌زایی
  • سقط جنین
  • انتقال از مادر به کودک
  • عقیم‌سازی
    • عقیم‌سازی اجباری
تنظیم خانواده
  • ناباروری
    • بی‌فرزندی
    • فناوری کمک‌باروری
    • لقاح مصنوعی
  • فرزندپروری
    • فرزندپذیری
    • پرورش
پیشگیری از بارداری &
تنظیم خانواده
  • آمیزش جنسی امن
  • آی‌یودی
  • قرص ضدبارداری
  • کاندوم
  • شیوع پیشگیری از بارداری
  • امنیت پیشگیری از بارداری
  • فرزندپروری تنظیم‌شده
  • آگاهی از باروری
قاعدگی
  • قاعدگی و فرهنگ
  • محصولات بهداشتی زنانه
  • منارک
  • چرخه قاعدگی
  • بهداشت قاعدگی
    • پد قاعدگی پارچه‌ای
    • فنجان قاعدگی
    • تامپون
    • نوار بهداشتی
  • قاعدگی دردناک
  • منوراژی
  • آمنوره
  • یائسگی
    • درمان جایگزینی هورمون
سلامت جنسی
بیماری‌های آمیزشی
  • اچ‌آی‌وی
  • ویروس پاپیلوم انسانی
    • واکسن پاپیلوما ویروس انسانی
  • بیماری التهابی لگن
  • بریدن آلت زنانه
    • کلیتوریس برداری
    • آلت‌دوزی
  • اتو کردن پستان
  • کودک‌همسری
  • ازدواج اجباری
  • لبلوح
  • چندهمسری
  • آمیزش جنسی
  • اوج لذت جنسی
  • دردآمیزش
دیگر موارد
  • دوریختی جنسی
  • آموزش مسائل جنسی
  • بلوغ جنسی
  • بیماری پستان
  • پزشکی زنان
    • عفونت مهبل
  • بهداشت غیر باروری
    خشونت علیه زنان
    • سوءاستفاده در هنگام زایمان
    • خشونت خانگی
    • خشونت شریک صمیمی
    • زن‌ستیزی
    • آزار جنسی
    • تعرض جنسی
      • تجاوز جنسی
    • زن‌کشی
    • تبعیض جنسیتی
    بیماری‌های غیر واگیر
    سرطان
    • سرطان ریه
    • سرطان پستان
    • سرطان رحم
      • سرطان مخاط رحم
      • سرطان دهانه رحم
        • آزمایش پاپ اسمیر
    • سرطان تخمدان
    • بیماری قلبی-عروقی
    • زوال عقل
      • بیماری آلزایمر
    • سلامت استخوان
      • پوکی استخوان
        • شکستگی سر استخوان ران
    • کم‌خونی
  • بهداشت روانی
    • اضطراب
    • افسردگی
      • اختلال افسردگی عمده
  • دستگاه ادراری
    • پیشاب‌راه
    • عفونت ادراری
    • بی‌اختیاری ادرار
  • عوامل اجتماعی-فرهنگی
  • فقر
  • کم‌دار
  • برابری جنسیتی
  • نابرابری در مراقبت‌های بهداشتی
  • نابرابری‌های جنسیتی در سلامت
  • عوامل اجتماعی تعیین‌کننده سلامت
  • عدالت باروری
  • توانمندسازی زنان
  • سیاست‌ها، پژوهش
    و دفاع
    سازمان ملل متحد
    • کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان
    • اعلامیه رفع خشونت علیه زنان
    • روز بین‌المللی دختر
    • کمیسیون مقام زن ملل متحد
    • زنان سازمان ملل
    ایالات متحده آمریکا
    • دفتر پژوهش در مورد سلامت زنان
    • ابتکار سلامت زنان
    • مرکز بین‌المللی پژوهش در مورد زنان
    • مطالعه سلامت پرستاران
    • مطالعه سلامت زنان سیاه‌پوست
    • تحقیق کارت‌رایت
    • جامعه پژوهش سلامت زنان
    بهداشت زنان
    بر پایه کشور
  • Women's health in China
  • Women's health in Ethiopia
  • سلامت زنان در هند
    • Family planning
  • Birth control in the United States

    رده:سلامت زنان

    * Commons

    • WikiProject
    داده‌های کتابخانه‌ای ویرایش در ویکی‌داده
    کتابخانه‌های ملی
    • فرانسه (داده‌ها)
    • آلمان
    • اسرائیل
    • ایالات متحده آمریکا
    • ژاپن
    • جمهوری چک
    سایر
    • کاربرد چندوجهی اصطلاحات موضوعی
    برگرفته از «https://fa.teknopedia.teknokrat.ac.id/w/index.php?title=زایمان_زودرس&oldid=43116340»
    رده:
    • زایمان زودرس
    رده‌های پنهان:
    • صفحه‌های دارای ارجاع با پارامتر پشتیبانی‌نشده
    • خطاهای CS1: PMC
    • خطاهای CS1: PMID
    • یادکردهای دارای منبع به زبان انگلیسی
    • پیوندهای وی‌بک الگوی بایگانی اینترنت
    • تمیزکاری شیوه یادکرد ۱: شناساگر شیء دیجیتال غیرفعال از اوت ۲۰۲۵
    • مقاله‌های دارای شرح مختصر
    • شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده
    • مقاله‌های نیازمند به‌روزرسانی
    • همه مقاله‌های نیازمند به‌روزرسانی ویکی‌پدیا
    • همه مقاله‌های دارای عبارت‌های بدون منبع
    • مقاله‌های نیازمند یادکرد
    • صفحه‌هایی که از چندستونه با پارامتر کوچک استفاده می‌کنند
    • مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های BNF
    • مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های GND
    • مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های J9U
    • مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های LCCN
    • مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های NDL
    • مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های NKC
    • مقاله‌های ویکی‌پدیا همراه شناسه‌های FAST

    • indonesia
    • Polski
    • العربية
    • Deutsch
    • English
    • Español
    • Français
    • Italiano
    • مصرى
    • Nederlands
    • 日本語
    • Português
    • Sinugboanong Binisaya
    • Svenska
    • країнська
    • Tiếng Việt
    • Winaray
    • 文
    • Русский
    Sunting pranala
    Pusat Layanan

    UNIVERSITAS TEKNOKRAT INDONESIA | ASEAN's Best Private University
    Jl. ZA. Pagar Alam No.9 -11, Labuhan Ratu, Kec. Kedaton, Kota Bandar Lampung, Lampung 35132
    Phone: (0721) 702022
    Email: pmb@teknokrat.ac.id